(95) 



wel is w aar leverde hun bestaan niets schitterends op, en was er 

 voor hen geene lioop tôt lotsverzachting, maar dank aan bet 

 nationaal karakier en dcn invloed van den godsdicnst, gevvende 

 men zich er aan, hen op zachte wijze le behandelen. Somtijds 

 zelfs bezaten zij grondgoederen en werden zij bekwaam en 

 waardig geacht om in de plaats van hunnen meester in openbare 

 plechtigheden op te treden. » — Inderdaad, wij lezen bij Hemri- 

 couRT {Guerre d'Awans et de Warous, § 5, bl. 529) van eene 

 b'jfeigene yrouw, levende in de XIl^ eeuw, « et qui estait riche de 

 moibles et d'yretage, » terwijl ten jare 4093 een dienstbaar man, 

 Sleypo geheeten, in naam van zijnen afwezigen meester eene gift 

 overbrengt aan 't klooster van Jette. Voor 't overige men vergeté 

 't niet : de dienstbaarheid is geene vinding der middeleeuwen, 

 gelijk al te lang beweerd werd, maar eene merkeb'jke verzachting 

 der slavernij, die bet beidendom, bij de Kelten en de Germanen 

 evenzeer als bij de Romeinen, bad tôt stand gebracht. Dienstbaar 

 of enkel cijnsphchtig, was de landman in de vroege middeleeuwen 

 ten onzent niet ongelukkig, althans bij had bet beter dan in menig 

 ander rijk van Europa, waar de lijfeigene minder edelmoedig 

 werd bejegend en, bij gémis van burgerlijke rechten, enkel de 

 rechten der menscbelijkbeid kon inroepen, welke hem nog niet 

 altijd waren gegund. Hier was de vrijheid van den hiiiselijken 

 haard gewaarborgd, en als de Luiksche poorter in 1200 met trots 

 liet hooren : « Povre homme en sa maison roy est, » sprak hij 

 een woord, dat weldra voor schier de algemeenheid der Belgen 

 zou waarheid worden. 



Alzoo beschouwd, komt het eenigszins vreemd voor, dat Jacob 

 VAN Maerlant, die in de XIIP eeuw leefde, den val der oude feo- 

 daliteit of, wil men, van de macht der slotheeren, beschouwde 

 als eene groote overwinning, een oordeel, dat later werd bijge- 

 stcmd door verreweg het meeste getal geschiedschrijvers, die tôt 

 op onzen tijd de féodale inrichting als eenen vioek voor het volk 

 brandmerkten. Waar Maerlant het oude stelsel als eene strek- 

 king tôt tirannij, zelfzucht en ongelijkheid der menschen afkeurde, 

 was hij zeker niet gansch bezijden de waarheid; imraers de feoda- 

 liteit herschiep het land in geen Eldorado, voerde de boeren niet 



