L"p 



IV^ HOOFDSTUK. 



De boerenstand onder 't leeustelsel gedurende de middeleeuwen. — Betrekkingea 

 tusschen heeren en leeimiannen. — Wet en justitie. 



Inraiddels had de feodaliteit, met of korts iia Karel den Groote, 

 in de maatschappelijke betrekkingen, vooral der veldbewoners, 

 eene groote omwenteling gebracht. Zij werd voor verscheidene 

 eeuwen de sociale wet in Europa, en hoel't uit dien hoofde hier in 

 hare wording, wezen en werking met vluchtige trekken geschelst 

 te worden. 



Ten einde zieh zelven en hunnen nakomelingen de oppermacht 

 te verzekeren, hadden de Frankische koningen de gronden, die 

 weleeraan de Romeinen of hunne aanhangers hadden toebehoord, 

 mils zekere verplichtingen onder hunne vrije weermannen ver- 

 deeld; edoch, de verdeeling was zoo willekeurig geschied en had 

 tôt zulke groote ongelijkheid onder de Franken aanleiding 

 gegeven, dat daaruit langdurige twisten ontstonden, die eindigden 

 met de onderwerping der zwakken aan de sterkeren, welke 

 laatsten, op hunne heurt, eenen nog machtigeren grondbezitter, 

 den vorst zelven, als heer en beschermer, te erkennen hadden. 

 Uit die staatsinrichting sproot dan de feodaliteit, ofhet leenstelsel, 

 waarbij de eene mensch ondergeschikt was aan den anderen, 

 echter niet, zooals men lang geschreven heeft, op eene verlagende 

 of onteerende wijze. Integendeel, die toestand, beschouwd van 

 't standpunt der vroege middeleeuwen, toen hij in 't leven werd 

 geroepen, is veeleer aïs eene weldaad te beschouwen, daargelaten 

 de misbruiken en buitensporigheden, die deze instelling, gelijk 

 welke andere ook, hebben gekenmerkt. 



Augustin Thierry, in zijne Considérations sur l'histoire de 

 France, crkent zonder omwegen dat het feodaal beheer, kalm en 

 onpartijdig onderzocht, te achten is « comme une révolution 

 » nécessaire, comme un lien naturel de défense entre les seigneurs 



