( 120 ) 



morial francq de toutes tailles, gabelles, mandements du roi, 

 princes, dueq de Brabant, comte de Haynault ou aultres provinces 

 qu'on pourroit nommer (§ 47). » 



« Sy sont encoire lesdits mannants et bourgeois du mesme lieu 

 francqz et exempts des morte mains et de congé aux deux sei- 

 gneurs, ne les recognoissant seulement que de leurs cens et 

 rentes seigneuriales et foncières sur les biens de chascuns bour- 

 geois, en conformité de leurs registres et cartulaires pour les dits 

 cens faits (§ 56) *. » 



Ziedaar wel een echt democratiscb beheer, en geen uitzon- 

 derlijk geval. Erkende men op de meeste plaatsen de recliten van 

 den heer, betzij deze tôt dcn gecstelijken of tôt den leekenstand 

 behoorde, elders had het volk zich zelven weten te beheeren en 

 aile beerlijkevoogdij van de handgewezen. Zoo geschiedde, onder 

 anderCjte Pologne (Veulen) in Limburg, en in verscbeidene andere 

 plaatsen van dit gewest. De ingezetenen vergaderden er telken 

 jare hetzij op de openbare plaats, hctzij in 't welhuis, en kozen 

 eenen dorpsmcester en vier sehatmannen (raadsbeeren). De bur- 

 gemeestcr ontving de belastinggelden en deed de gestemde uit- 

 gaven, na ieder dienstjaar openbaarlijk rekening doende van zijn 

 beheer. Het genot dezer gemeentelijke vrijheden, lot het uiterste 

 gebracht, hield slechts in 1796 op. 



Dat de leenroerighcid den toestand der vrije mannen zeer moet 

 gewijzigd hebben, daaraan valt niet te twijfelen, maar het is 

 geoorloofd te denken dat in de Vlaamsche gewesten de eigenaars 

 van kleine vrije goederen (alleux), gelijk er overal werdcn aan- 

 getroffen, zich vroegtijdig hebben moeten vereenigen om het 

 gevaar af te wenden, waaraan hunne afzondering in de nieuwe 

 staatsinrichting hun blootstelde. Indien men op verschillige 

 plaatsen personen ontmoet, die niets hadden op te brengen, dit 

 spruit voort uit de omstandigheid dat een aantal vrije mannen, 

 zich vereenigd hebbende om eene bcpaalde streek te ontginnen of 

 tegen 't zeewater af te dammen, van de vorsten privilèges hadden 



^ Het geheele stuk komt voor in de Histoire de Virginal, par Stroobakt 

 (1858). 



