( 122 ) 



hem, elders niet dan dâar zijn koorn te doen nialen; er was op 

 vêle plaatsen ook eene banaaibrouwerij, of een banaaloven, waar 

 hij 't bier en 't brood zijner lafel moest halen ^ ; duiven moeht hij 

 niet bouden; de visscherij op gansch het heerlijk gebied behoorde 

 uitsluitelijk den bcer; beambten, zelfs leengoederen, hadden 

 't recht oni eenen stier, eenen os of béer (zwijn) vrij en vrank op 

 al het land der heerlijkheid te laten rondloopen 2; er waren 

 lienden en karweien... 



Het hooge justitierecht ging doorgaans gepaard of was, zoo men 

 wil, gekenmerkt door bot recht van den heer op de nalatenschap 

 der vreemdelingen, op 't gebied der heerlijkheid overlijdende; op 

 het goed dei' bastaarden, slervende zonder afstammelingen; op de 

 openstaande goederen, de voorwerpen op den oever der zee of 

 rivicren, zijne heerlijkheid bespoelende, gestrand; op de schatten, 

 in de heerlijkheid uit den grond gedolven enz. Ook was het 

 bedrag der boeten, in de vicrschaar uitgesproken, le zijnen voor- 

 deele, alsmede het verbeurd verklaarde goed der misdadigers; 

 doch de kosten der justilie waren te zijnen lasle. Dit was reeds 

 veel, maar echter nog maar 't geringste deel van het hoogheerlijk 

 vermogen. Wie de justilie in den boogsten graad oefende, had het 

 recht, polilieverordeningen af te kondigen; karwei te vragen aan 

 zijne onderhoorigen; zich eigenaar te noemen der wegen en 

 daarop geplante boomen; toi te heiïen te water op aile vaartuigen, 

 en doortochtrecht te lande op voetgangers, rijtuigen en koop- 

 waren. 



Zekerlijk, verscheidene van deze rechten moesten der platte- 

 landsbevolking zeer onaangenaam zijn, en slrooklen in 't geheel 

 niet met den geest van vrijheid en zelfslandigheid , welke de 

 gemeente beheerschle en in de keure was uitgedrukt; doch, ver- 

 scheidene van die impopulaire wetsbepalingen werden langzamer- 



* De heerlijkheid van Schubbeke te St.-Pieters-Rode had zulken banaal- 

 oven; ook in 't Luxemburgsche waren er verscheidene. 



* H Hof te Sichem, bij Leuven, bezat zulk een recht, in de leendenombre- 

 menten uitgedrukt : « Deen jaer eenen verre ende dander jaer eenen béer 

 op de gemeynte gaende. » {Register des leenshofs van Brahant, n° 92.) 



