(125 ) 



hand minder drulvkcnd, gelijk de banaalrecliten, die met den 

 aangroei der bevolking, met de verbetering en de ontwikkeb'ng 

 der gemeenschapswegen moeilijk konden gehandhaafd worden. 

 Voor 't overige, nog beden, in onzen zoo bescbaafden, verlicbten 

 lijd zijn al de heerbjke rechten nict tecnemaal afgescbafl, niet al 

 de grieven geweerd, waarover de middeleeuwscbe landbouwer 

 zich met reden bedroefde. — Bestaat er heden eene vrije jacht, 

 eene vrije vischvangst? Geniet ëen Belgische biirger thans liet 

 recht, dat de Brabander in 't raidden der XIV* eeuw verkreeg? 



En de karwei — de reebtsgeleerde Raepsaet merkte het reeds in 

 't begin dezer eeuw op : indien cr een heerlijk recht is, waartegen 

 lang en luid, als een barbaarseb dwangmiddcl, werd uitgevaren, 

 dan is 't zeker wel de karwei, die men bescbouwde als een teeken 

 van ontcerende dienstbaarheid. En evenwel vergat men, dat de 

 karwei juist een bewijs van onlslaving was, eene overeenkomst 

 tiisschen den bevrijder en den vrijgemaakte, tusscben den grond- 

 eigenaar en den pacbter; men dacbt er niet aan, dat in geval de 

 laatste weigerde den gevergden dienst te verriehten, in verreweg 

 de meeste plaatsen de heer niets daartegen vermocht, maar de 

 uitspraak aan de natuurlijke rechters van den landbouwer loe- 

 kwam; men vergat dat de karwei eene belasting was, welke de 

 boer oneindig liever met zijnen arbeid (of met zijne vruchten, 

 gelijk de liende) kwijt, dan met klinkende penningen; vooral 

 hicld men geene rekening van de omstandigbeden, onder welke 

 de karwei was ingevoerd. Ilad de heer die aanvankelijk gevraagd 

 uit willekeur en tirannij, om zijn recht of macht te slaven, om 

 den onderhoorige de herinnering te doen bewaren van zijnen 

 dienstbaren staat? Geenszins. Toen de edelman in 't bezit kwam 

 van het dorp, en daar nog zoo menige uitgestrekte plek gronds 

 bemerkte, die woest en dor en onbeploegd lag, last bijbracht 

 in stede van voordeel, toen lustte het hem, natuurlijk, die te ont- 

 ginnen, eensdeels om daardoor eene meerdere vrucht- of cijns- 

 winst te bekomen, anderdeels om zijn domein aangenamer, 

 gezonder, beter te maken en de bevolking er te zien aangroeien. 

 Nu, hoe dit gedaan in de vroege middeleeuwen, wanneer de 

 kanden zoo schaarsch, de arbeid zoo duur waren? Geen beter, of 



