( 136) 



Bergen, onder Richilde (1080), ten einde de eerste regelmatig 

 ingestelde rechtbank te ontdekken *. 



Wanrieer een rechtsgebruik of costuum niet door eene lange 

 en aanhoudende praktijk als rechtsleer was erkcnd, moest het, 

 om een onbetwist gezag te kunnen hebben, eerst en vooral door 

 eene turbe (tiirba^ menigte) goedgekeurd zijn. Dit gebruik, den 

 Romeinen nageieerd, bestond hierin, dat tien of twaalf der oudste 

 en vrocdste mannen der plaats of des kantons bunne zienswijze 

 nopens het betwiste punt deden kennen; echter was de proef niet 

 volkomen, zoolangde beslissing niet door eene uitspraak in gelij- 

 ken zin bekraclitigd was. 



Wic deed die uitspraak, wie gaf het vonnis in de eerste tijden? 

 Ongetwijfeld eene rechtbank, insgelijks samengesteld uit ouder- 

 lingen, die erkend waren aïs wijze en rechtvaardige lieden. Der- 

 gelijke volksuitspraak, men beseft het licht, moest in menig geval 

 gebrekkig en wilickeurig zijn, want in dien tijd, gelijk op onze 

 dagen, liet de menigte zieh licht door bekrompene, eenzijdige 

 beweegrcdeneii leiden. Er kwamen dus misbruiken, om welke te 

 voorkomcn en te verijdelen men in de XII" eeuw het besluit 

 nam de oude costumen te schrift te stcllen. 



Deze eerste proef moet natuurlijk zeer onvolmaakt, maar toch 

 een vooruilgang geweest zijn op het rechtsoefenen volgens tra- 

 ditie. En nog geschiedde dit maar in Henegouw en Vlaanderen, 

 op last van Boudewijn van Conslantinopel (1194-1204). Weinig 

 lijds nadien bracht de wetenschap aan het Belgisch costuum- 

 recht eene groote onlwikkeling toe door de invocring van het 

 Roraeinsch rccht. 



Onder den invloedder staatsinstellingen konden de gemeenten 

 zich goedontwikkclen. De steden bekwamen uitgebrcide rechten 

 en privilèges, doch de vorst bleef meestcr om hun die te ontne- 

 men; de dorpen verkregen geenc gemeentecharters of keuren, 

 maar de hecren, die er gezag over voerden, badden hun, bij de 

 afschalïing der dienstbaarheid, min of meer belangrijke voordee- 

 len afgestaan, zooals eene sehepenenbank om hen te besturen en 



* Declèves, Historique de la législation. 



