(157 ) 



te oordeelen, niet in name der wet, luaar van den hcer. Niet elk 

 dorp of stad stond op zich zelve; men vond er, die afhingen van 

 den vorst, eene abdij of eenen bijzondere, en die gezamenlijk of 

 éene heerlijkheid uitraaaktcn of in 't gemccn door eigene niagis- 

 traten, naarvolgcns eene keure, wcrden bclieerd. Zoo liad men 

 in Brabanl de schependommen van Zandhoven en Ukkel *, van 

 St.-Pieters-Leeuw '^, het rechtsgebied van Wezemaal ^ enz. ; in 

 Vlaanderen, Veurne-Ambacht en de Vier-Ambachten (Assenede, 

 Boekhoute, Axel en Hulst). 



Ook kon een geheel district {pagus) onmiddellijk afhangen van 

 den vorst, en in zulk geval vormde het eene gemeenschap, wel- 

 ker inrichting nagenoeg overeenstemde met die der steden, zooals 

 het Vrije van Brugge, 'l Land van Waas enz. * 



De meeste dorpen hadden eenen heer, wiens erfgenaam hem 

 opvolgde en die 't recht had de heerhjkheid te vervreemden. 

 Voor de bereddering der burgerlijke zaken, gelijk voor 't uitoe- 

 fenen der justiiie, had men eene schepenenbank, met den baijuw, 

 als vertegenwoordiger van den heer, tôt opperhoofd, namelijk 

 nadat de rondreizcnde rechtbanken van vroeger, gckend onder 

 den naam van duerginghe, doorgaende waerlieyt, waren afge- 

 schaft. Uit de overgeblevene dorpskeuren der middeleeuwen 

 leeren wij gemakkeh'jk de betrekkingen kennen, welke tusschen 

 den heer en de oiiderhoorigen, opzichtens de wet, bestonden. Zien 

 wij, onder andere, de Usages de la ville et de la terre de Sebourg 

 en Haytiault, suivant une charte de la comtesse Margheritte 



* Het schependom van Ukkel bevatte de ammanij van Brussel, l)ehoudens 

 eenige dorpen, waar men de costumen van St.-Pieters-Leeuw en Rode, van 

 Nijvel, Brussel of Leuven volgde,alsmede eenige dorpen van Waalsch-Brabant 

 en 't kwartier van Leuven (A. Wauters, Histoire des environs de Bruxelles, 

 III, 606. 



^ 't Oud schependom van St.-Pieters-Leeuw bestond uit deze gemeente, 

 met Vlesenbeek, St.-Laurens, Berchem, Oudenliken en Elingen {Idem). 



5 Samengesteld uit Wezemaal, Weslerloo, Toelen, Zoerle, Gindel en 

 Hulshout (Ed. Poullet, Les juridictions et la propriété foncière au XV^ siècle 

 dans le quartier de Louvain. (Mém. de l'AcadfImie, in-S», t. XVIII). 



* Zie Warnkoenig, I, 307. 



