{ ^80) 



die den grond afstond, en van hetgeen hij bij de mutatie van eige- 

 naar vorderen mocht; 5" van staatkundige wctten, len einde de 

 diensten en verplichlingen (e verzekeren waartoe deze bezitlers 

 zouden staan ten opzichte van den heer, of jegens elkander. De 

 groote plicht was, dat de bezitter zulke gronden zelf bewonen en 

 bebouwen moest '. 



Dat de vastheid der rent een krachtig raiddel was ter begunsti- 

 ging van den landbouw, zal men licht begrijpen wanneer men 

 nagaat dat al de verbeteringen , welke den landen toegebraclit 

 werden, ten uitsluitelijken voordeele bleven van den bebouwer. 

 De kruisvaarten bracliten veel bij om de erfpachten mils vaste 

 rent te vermenigvuldigen en alzoo den algemcenen toestand der 

 landbouwers ongemeen le verbeteren, ja al langer zoo voordce- 

 liger te maken, doordien de waarde van bet geld gedurigaan 

 verminderde en de opbrengst, naarmate van de vlijt des bewer- 

 kers en den aangroei der bevolking, bestendig vermeerderde Zoo 

 werd, op den duur, de eenmaal vastgeslelde prijs eene waarlijk 

 bespoltelijke vergoeding voor den uilgcver. Men betaalde, bij 

 voorbeeld, eenige deniers per dagwand als onverjaarbare en onaf- 

 koopbare renie. Zulke loestand moesl denondergangder grondei- 

 genaars, die niet zelven bij machlewaren hiinne landen te doen 

 beplocgen, ten gevolge hebben , en men liet ten laatste dit stelsel 

 varen om den eigcnlijken pacht in te voeren, welks prijs aanvan- 

 kclijk deels in spcciën , deels in vruchlen te betalen was, ofwel 

 men voerde 't bcheer der zoogcbeeten tcrrage in , onder helwelk 

 de landbouwer de vrucbten van den hem toevertrouwden bodcm 

 deelde met den eigenaar, in eene verhouding, die volgens plaats 

 en omslandighcden verschilde, maar schier altijd in vcrband was 

 met de wezenlijke waarde der oogsten. Ook dit laatste stelsel 

 moest den landbouwer zcer profijtigzijn; altbans in de voorbecl- 

 den, welke wij cr van aangelroffen hebben, had gcene enkele ter- 

 rage meer dan het zesde deel der vruchtenopbrengst aan den 

 eigenaar der gronden te Icveren 2. 



* BoLTHORS, Élude sur les origines et le principe de la ruralité, I, 381. 

 ' Zie Delisle, Études sur la condition des classes agricoles et l'état de 

 l'agriculture en Normandie au moyen-âge. 



