( 185) 



laler. Niet alleen vinden wij hier menige punten van vergelijking 

 tusschen de toestanden der verscbillige gewesten, maar men raag 

 zeggen door die akten ook de welenschap te hebben van 't geen 

 eene eeuw vroeger onder dalzelfde opzicht werd geplogcn, daar 

 die hiiurcontracten, op wcinige bepalingen na, gedurende langen 

 tijd dezelfde zijn gebleven. Wij onlleden derhalve cen tiental 

 pacbtakten iiitgemeenten van de tegenwoordige provinciën Ant- 

 werpen, Brabant, Oost- en West-Vlaanderen, denkende hiermede 

 genoegzaain de gebruiken en gewoonten onzer boeren aan 't licht 

 te kunnen brengen *. 



De middeleeuwsche hofsteden, waarvan de meeste, die eene 

 belangrijke uitgestrektheid hadden, van de mindere door eenen 

 bijzonderen naam onderscheiden waren, bestonden gewoonlijk 

 uit « winnende lant, meersch, bosch, water, ettinge ende heet » 

 {heide), dikwijls ook uit de tienden dier landen, en met « woon- 

 huus, schuer, stallinghe, » met de « cathylen, » waarbij de oude 

 pacbtakten somtijds eene duivekeet en bakhoven noeraen. 



De pacbt werd aangegaan voor eenen meer of min langen ter- 

 mijn, uiterst zelden voor drie of zes, maar doorgaans voor negen, 

 twaaif of meer jaren. De twee laatstgemelde termijnen komen 

 veelvuldigst voor (in 't kwartier van Leuven raeest twaaif jaren), 

 en zijn in de liuurvoorwaarden van 't Gentsch kwartier duidelijk 

 nitgedrukt door de bewoordingen : « negben vromen heffende 

 ende neghen pachten geldende ^. » Omirent Mecbelen ging men 

 zelfs tôt 1 8, ja tôt 24 jaren. 't Goed Oudenberge, te Schille, werd in 



' De slukken over de Antwerpsche dorpen zijn afgeschreven in 't archief 

 van Anuverpen ; degene over Brabant zijn ontleend aan de verdienstvolle ver- 

 handeling van Edm. Polllet, Les juridictions et la propriété foncière au 

 XV*" siècle dans le quartier de Louvain; diegene over Oost-Vlaanderen 

 deelden wij mede in onze Geschiedenis van de gemeenlen der provincie 

 Oost-Vlaanderen , of iroffen wij aan in andere openbare archievendepots ; 

 eindelijk eenige slukken over Wesl-Vlaanderen^ijn onlleend aan verscbillige 

 uilgaven over dil gewesl, 1er beboorlijke plaals aangeduid. 



"^ Statistische verhandeling over den voormaligen en hedendaagschen 

 sto/felijken en zedelijken toestand der gemeente Nazareth, door De Potter 

 en Broeckaert, bl. 35. 



