( 192 ) 



Voor zulke vergoedingen raadpleegde men doorgaaiis de plaatse- 

 Jijke gebruiken. 



't Is ook zeer natuurlijk dat de iever des pachlers, waardoor 

 't hofgoed onder zijn behcer verbeterd was, werd vergolden. 

 De Laveleye, in zijn voortreffelijk werd over de Landbouwkunst 

 in de Nederlanden {België), zegt dat, zoo verre men bij de op- 

 zoekingen in bet verledene opklimt, men in het Vlaamsche land 

 een gebruik in zwang vindt, dat, door de oude costumen bekrach- 

 tigd, den landbouwers eenige zekerheid nopens de vergoeding 

 voor hunne moeite en arbeid geven moest, namelijk het pach- 

 tersrecht. Wij bebben, inderdaad, zulke voorwaarden gevonden 

 in de akten van 'tLeuvensch kwartier, gelijk in die van Antwerpen 

 en van Vlaanderen; schier overal vindt men ten minste dat be- 

 sprck, dat de pachter bij zijn afscheid 't land « moet laten.... 

 besaedt ende ghewonnen als hijt vant tsinen aencommene *. » 

 Maar « liele hijt argher, dat soude bij iiprechten; liete hijt beter, 

 daeraf soude hem sijn meester inslaen ende uprechten alsoet 

 behoeren sal. » 



Met betrekking tôt de betaling der pachtsom vindt men in 

 eenige keuren bepalingen, die niet ten nadeele van den boer zijn. 

 Aldus, bij voorbeeld, luidt het 86^ artikel der keure van Loon, dat 

 een pachter, die een hof gedurende vijf, zes, zeven of acht jaren 

 bewoond en den pachter vergolden had nu cens in muntspe- 

 ciën, dan cens in vruchten, niet verplicht was daarvan zijnen 

 meester de rekening te doen, wanneer dcze er eene mocht verlan- 

 gen, tenzij alleenlijk van de drie laatste jaren des pachts. Had de 

 boer twaalf jaren 't hof bewoond, zonder dat de eigenaar hem 

 de rekening vroeg, dan was bij niet genoodzaaktdie over te bren- 

 gen en moest de heer zich voldaan toonen, aangezien bij 't gansch 

 den duur van den pachtwas geweest. 



De prijs van den pacht was in de middeleeuwen niet altijd 

 in éene som gelds voor gansch het goed vastgesteld; in 't kwar- 

 tier van Leuven vindt men in de voorwaarden zorgvuldig aange- 

 teekcnd wat de weide, het bosch of de vijver jaarlijks hadden op 



* Akte voor H Goed 1er Galeyden, te 'Nazareth, in onze gescbiedenis van 

 dit dorp. 



