( 213 ) 



De boer, evengoed als de burger en de edelman, had in de mid- 

 deleeuwen het voile bewustzijn van zijne waarde en nultigheid 

 in den Staat. Fier tocli klinkt bel XlVeeuwscbe lied van de Edele 

 lantman : 



« Als ic aenmercke al dat de werelt hout bevaen 

 So gaet die landtman verre le boven 

 So mij dunct naer mijn verstaen 

 Hij is seer duechdelic van seden. 

 Dus moel hi prijs van mi onlfaen, 

 Want nacien, landen, sloten, sleden, 

 Voet hi met sine sweetige leden. 



» Den goeden landtman tôt aider duecht verhit 

 So loyael diet wel onlknochte, 

 Hi eert, hi delft, hi haect, hi spit, 

 Als menich edelman leet op sijn bedde sochte, 

 Peynst, of die landtman niet en wrochte, 

 Wie soude ons dan met trooste laven ? 

 Pausen, coninghen, princen, graven, 

 SuUen si leven hi moet beslaven... » 



Eigenlijke daglooners kende men in de middeleeiiwen hier 

 wcinig, althans de docunientcn zwijgen er van, en de prijs van 

 hun dagwerk is niet aangestipt. Wie een hof beboiiwde, hoe ge- 

 ring ook, kon met vlijt en spaarzaamheid de twee einden aan 

 elkaar knoopen, zoo men 't heet, ja zelfs grondeigenaar worden, 

 gelijk wij genoeg zien uit de oudste staten van goed en testa- 

 menten. Arme pachters vond men overal — ze zijn hedendaags, 

 voorwaar, geene zeldzaamheden? — maar in den tijd, dien wij 

 bespreken, had men ook velc buitenlieden die langzamerband 

 in aanzien wonnen en in goed, en wier afstammelingen later den 

 kleinen landadeldom, of vervallen of uitgestorven, vernieuwen 

 zouden. 



En daar wij hier spreken van edelen , mogen wij niet nalaten 

 op de diensten te wijzcn, welke deze den landbouw gcdurende 

 de middeleeuwen bewezen. Men dcnke toch niet dat de heeren 

 en ridders van die dagen, zooals meermaals werd gcschrcven, 

 zich enkellijk bekommcrden met den wapenhandel, gedurig uit- 



