( 250 ) 



Haine en Rupel, van Ourthe en Nelhe aan den dag gelegd om de 

 hooge plaals, die het in de rij der volkeren had gewonnen, te 

 handhaven of weer te winnen! 



Wat veel daartoe bijdroeg was de ontvvikkeling van liet onder- 

 wijs, vooral sedert het concile van Latran, in 1215, waarop hct 

 decrcet werd uitgevaardigd dat de behoeftige kinderen van de 

 weldaad des onderwijzes niet mochlen verstoken blijven, en dat, 

 overal uitgevoerd, de volksschool niet alleen in de stcden, maar 

 ook in de groole dorpen deed tôt stand komen. Ook leckedichters 

 spoorden daartoe aan. Jacob van Maerlant voegt in Aristoteles'' 

 leer dcn vorsten toe : 



« In sleden dire mogenlhede 

 mac scolen, ende doe ieren mede 

 de kinder van dinen lande i. » 



De boerenjeugd kon zich dus in de meeste plaatsen bckwamen 

 in de onmisbaarstekennissen, terwiji degenen, die gedreven waren 

 door zucht naar studie, de kennis van het Lalijn en het hooger 

 onderwijs konden bekomen in de goedbezochte kloosterscholen. 

 De burgerlijke besturen slonden de Kerk in harc poging bij ; zij 

 verleenden ondcrstand hetzij aan den leek, die onderwijs gaf, 

 helzij aan Av. uitstekcndsten onder de leerlingen, die de middelen 

 niet bezatcn in den vreemde hunne sludiën voorl te zelten; en 

 om de kinderen der volksklas naar school te krijgen, gaf mcn hun 

 op vêle plaatsen (zooals nog heden, onder andere bij de Trap- 

 pisten, te Westmalle, geschiedt) het middagmaal.Zoo verre slrekle 

 zich de zorg voor de arme jeugd uit, dat Udalrik, in het IIl" bock 

 der Coutumes de Cluni/j verklaart, dat het moeilijk zou geweest 

 zijn cenen koningszoon in zijn paleis met meer zorg op te voeden 

 dan te Cluny het laatste der behoeftige kinderen was. Die toe- 

 stand was geene iiitzondering ter gnnste van Frankrijk : ook in 

 ons land wcrden gedurende de middelceuwen, langen tijd nog na 

 Karel den Groote, de kinderen der landwerkers en dorpcrs met 

 die der edelen op de schoolbank vermengd. 



» Vs. 725. 



