( 232 ) 



voordeelen, wclke daaruit voor de begunstigden ontstonden, was 

 er ook eene meerdere zedelijkheid uit voortgesproten en eene 

 verfijning van geaardheid en karakter. Foulques, bisscliop van 

 Toulouse, in de cersle jarcn der XlIP eeuw naar het land van 

 Luik gekomen om er tegen de Albigcnzen te prediken, kon den 

 kardinaal Jacob van Vitry zijne bewondering voor de deugden 

 en bel geloof der vrouwen van 't Luiksche niet verzwijgcn, en 

 eene vergelijking makende lusschen de Luikscbe en Fransche 

 vrouwen, verklaarde bij bet prins-bisdom « bet beloofde land 

 der vrouwelijke deugden » te zijn. 



Men denke nu evenwel nict, dat de niiddeleeuwscbe saraen- 

 leving de volniaaktbeid bad bereikt of nabijkwam. Er is eene 

 scbaduwzijde aan bet beeld, dat wij zooeven voorstelden; naast 

 de deugden, die ons volk uit die lijden kenmerkten, zijn ook 

 Icelijke, groote gebrcken te vernielden. Tegenover bet geloof 

 stond bet bijgeloof, dat den geest verstompte en de ziel bcdierf; 

 tegenover de reine rnaagd, die in de enge kloosterpanden biddend 

 en boclend omdwaalde of aan bet veege bed der lijders een 

 levenslang offcr van verzoening plengde, bad nien de zooge- 

 noemde tooverbeks, verdaebt met de belscbe geesten om te gaan 

 en door martelpijn en scbandedood gekastijd ; tegenover de 

 verengelde menscbenliefde, die waakle op den nood en 't lijden 

 der bedrukten, bad men nog de recbterlijke proeve, overblijfsel 

 uit de tijden van barbaarscbbeid, en die duizenden onscbuldigen 

 moct overladen bebben met onecr en in den dood gejaagd ; ook 

 bel domme, barbaarscbe kampgevecbt, betwclk te beslissen bad 

 in menige veete, gescbil en recbterlijke betwisting, en waartegen 

 de Kcrk en de burgerlijke macbt bcide langen tijd te vergeefs 

 moesten worstelen ^ 



* In de charter, waarbij Jan I, hertog van Brabant (gedagteekend van 1277, 

 o. s.) aan den ridder Jan van Lier hel dorp Wommelgem in leen geeft, vinden 

 wij het bewijs, dat te dien tijde het rechlerlijk tweegevecht nog volop in 

 zwang was. Ziehier hoe de vorst zich daaromlrcnt uitlaal : 



•* Et sest asavoir sil avient chose que bataille de champ soit apelleie ou prise 

 en la ville de Womelghem devant dite,mesires Jehaus devant diz doit et puet 

 ce camp mener par jugement de ses eschlevins juskes au conbaclre. Et quant 



