(2f^; 



VHP HOOFDSTUK. 



NieQwere tijden. — Algemeene oogslag. — Religietwisten. — Toestand van den 

 landbouw in de XVI'= eeuw, — Zeden en bescliaving. — Gilden. — Rederij- 

 kers. — Dorpskermissen, — Kleederdracht. 



Nicuwe tijden, nieuwe bcgrippcn, nicuwe loestanden; weldra 

 nieuwe ommekeer in de maatschappij. Wij liebben den naeht der 

 barbaarschhcid zien opklaren voor de koesterende zon der chris- 

 tene bescbaving; de fcodaliteit zien wijken voor de opkomende 

 niacbt der genieenten ; den ijzeren arni van den gebieder zien 

 neervallen voor de liefelijke verscbijning van de Vrijbeid; niaar 

 nu wij nog slecbls de sebira en scbaduw voor onze oogen bebben 

 van de groole maclit, die eeuwen lang de samenleving bebecrscbte 

 en ricblte, kost bel ons niets te erkennen dat zij ook goeds 

 plecgde en bare zending in de vvereld beeft vervuld. Wij mogen 

 het, inderdaad, der feodaliteit danken, dat zij de samenleving 

 hoedde voor regeeringloosheid en den weg des vooruilgangs ont- 

 sloot; dat zij den familiegeest en 't eigendomsrecbt, die twee 

 groote grondslagen der maalscbappij, versterkte, en elkecn bet 

 bescf gaf zijncr kracbt, waardigbeid en vrijbeid, betgeen de 

 vorige tijden niet vermocliten. Door baar waren de buiselijke 

 zeden en meteenen bet sociale leven gelouterd en ontwikkeld, 

 allbans de wapenlicden van boogen stand, die 't gebied badden 

 en de Iciding, bad zij den degcn onigegord en 't barnas aange- 

 gespt oni de zwakbeid en bet redit te verdedigen, teiwijl zij 't 

 gevoel van eer tôt bet boogste punt opvoerde. Zijn 't belere 

 tijden, die wij nu zien aanbreken? Gaat de nieuwe bescbaving 

 eene meerdere ontwikkeling aan de vrijbeid geven, zal de volks- 

 welvaart, tijdens de middelecuwen ten toppunt gekiommen, 

 vooruitsnellen met de gedacbtc? 



Heteerste, wat wij nu opmeiken, is de builengewone versler- 

 king der vorstelijke macbt, de inricbling ccner besluurlijke cen- 



