( 244 ) 



Wanneerde Statcn van Rolland nog in 1587 de verklaringafleg- 

 den, dat gccn liende deel der ingezetenen de hervormde icer 

 aankleefden (in de dorpen vermoedelijk), dan was zulke verliou- 

 ding der Belgische boeren tôt die der stedcn zcker nog grooler *. 



Dien ontzagwekkenden kamp te besclirijven valt niel in ons 

 j)lan ; cenieder toch wcet, hoe gcweldig de schokkcn zijn geweest 

 die het vadcrland er door ondervond, maar wat misschien min- 

 der is gekcnd is de toesland, dien hij voor de plattelandsehe 

 bevolking in het leven riep. De rampen, welke vroeger op ver- 

 schillige plaatsen, wel is waar dikwijls herhaald, maar toch meestal 

 slechts voor korlen tijd de bevolkingen hadden neergcdrukt, 

 hieldcn nu meer dan twintig jaren schier onafgebroken aan en 

 wel ovcr gansch de uitgestreklheid van België.... Wij nioeten, om 

 een denkbeeld van dcn toesland te geven, ons bepalen lot eenige 

 breede trekken en enkele vluchtige schetsen, hier en daar uit de 

 jïienigvuldige voorbeelden, die bij de hand liggen, gekozen. 



Niet zoodra was het volk in beroering gekomen, of gewapende 

 benden liepen het land af, verwoestende niet alleen de kerken en 

 kloosters, met al de gedenkstukken der middeleeuwsche kunst 

 en de onschalbare handschriften, welke de gescliiedenis der 

 cerste tijden van ons volk behelsden; maar plunderden en 

 beroofden ook het arme landvolk en verjoegen het van 't ouder- 

 lijke erfgoed als de minste poging werd gewaagd om eigendom of 

 personen le beschermcn. Dan kwaraen de koninklijke soldaten, 

 (lie evcnvecl geweld pleegden en door allerlei afpersingen het lot 

 der buitcnlicden nog honderdmaal erger maakten. Wanorde in 

 den staat, schrik en angst in elke gemeente, onrust en jammer 



' Zie Groen van Prinsti:rer, Handboek van de geschiedenis des Vader- 

 lands, § 199. Het bewijs Liervan is te zoeken in de vervolgiDg der Hollandsche 

 boeren door Sonoy, breedvoerig bij Hooft aangeteekend , alsook in de 

 omstandigheid, dat, toen de Staatschen ten jare 1581 de boeren in Friesland 

 onder 't krijgsvolk in slagorde stelden, zij bij de ontmoeting met de Renne- 

 bergschen, zonder slag of slool af te wachten, met wapens en al over de sloo- 

 len, beken en grachten sprongen en zelfs de overige manschappen in liunne 

 vlucht medesleepten. (Van Meteren, Nederlanisclie Geschiedenissen, III > 

 b02.) 



