( 254 ) 



Naarhet voorbeeldderregeering werkten ookvele dorpsheeren 

 en gcinecntelijke welliouders tôt de uitbreiding en verbeleringof 

 wel lot bescherining des landbouws mede. Plaatselijke keuren of 

 politieverordeningeii [Politieke ordonnanliën noemde men die) 

 geluigen daarvan. Pbilip, béer van Croy en hertog van Aarscbot, 

 deed in 1571 een règlement op de « champiage » afkondigen in 

 bet Henegouwscbe dorp Rai>ce, vvaarin wij onder andere lezen : 



a ... Seniblablement deffendant à tous fermiers, censiers, 

 laboureurs de vendre ny transporter, ny mener au debors dudit 

 village aucuns fourrages. 



» Pareillement est probibé d'abbattre ny coeiller pommes et 

 poires sauvages avant les termes pour ce limités et désignés, si 

 comme pour les poires avant le mois d'aoust, pour les pommes 

 avant la St.-Remy *. » — De wilde vruchten, biervoren vermeld, 

 dicnden doorgaans toi bet vervaardigen van cider of appeldrank. 



Dank aan de uitgebrcide betrckkingen, welkeonze middeleeuw- 

 scbe bandel met de verslgelegene landen van Europa onderbield, 

 alsook de reizen, welke vcrmogende lieden uit bloote nieuws- 

 gierigbcid en zucht naar meerdere kennis tôt in andere wereld- 

 deelen, ondernamen , was in de XV 1^ eeuw de moesbof met ver- 

 scbeidene nieuwe groenten verrijkt, die de ontwikkeling der 

 landbcbouwing bevordcrden, gelijk zij de tafel der grooten met 

 nieuwe spijzen vcrrijkten. Op de groene kool van Milanen badden 

 onze boercn de spruitlaten wassen, die, naar andere landen zelfs 

 vervoerd, voor ben eene nieuwe bron van winst werd. Brabant 

 leverde reeds ten jare 1597 de beste snijboonen, bier ingebracbt 

 door kooplicden, die in betrckking waren met Turkije. 



Het scborseneerzaad werd bier ingevoerd uit Spanje op bet 

 einde der XV^ eeuw. In 1597 bracbt men te Anlwerpen bet zaad 

 van den konkommer en de zurkel. Daarentcgcn vroeg Engeland 

 ons op bet laatst der XV*" eeuw zaad van articbokken, rneloenen, 

 koolen, salade, benevens stekelbezië- en abrikoosplanten. 



De andijvie werd bier gekweekt voor 1548, maar de aardappel, 

 in 1588 door Pbilip van Sivry, béer van VValbain en gouverneur 



^ Annales du Cercle archéologique de Mons, VIII, 208. 



