( 262 ) 



Naast den landbouw ontwikkelden zicli voortdurend anderc 

 dorpsnijverheden, lioewel de eerste altijd gebrek aan handcn had. 

 't Zal altijd zôo gaan : niet alleen doen nieuwe behoeften en 

 nieuwe vindingen, nieuwe bedrijven en handelstakken ontstaan, 

 maar er zijn overal lieden wien de ouderlijke nering misvalt en 

 die zieh toeleggen op iets anders, dat zij met hartelust, en zeer dik- 

 wijls met voordeel waarnemen. Hoegaarden en Leeuw brouwden 

 iiilmuntend bier; La Bassée (Fransch-Vlaanderen), Keiem, Hervé, 

 Upen, Borchloon en meer andere dorpen waren bekcnd om 

 hunne weverijën; Hoeke, Muiden en Monnikereede hadden tal- 

 rijkè visschers, handelaars in scheepsmasten, zout en granen; 

 menige dorpen van Henegouw en Luik leverden zich over aan den 

 handel in ijzer, steenen, lood, glas, kalk enz. In Namen en Luxem- 

 burg wrocht men op een aantal dorpen aan schaliën, marmer en 

 andere delfstoffen; in Vlaanderen (te Bazel), aan de steenbakke- 

 rijën enz., terwijl de stcengroeven in Brabant en Vlaanderen nog 

 steeds aan talrijke arbeiders bezigheid gaven. 



In de XVl^ eeuw waren de zeden en levenswijze der buiten- 

 lieden weinig bij die der vorige veranderd. Wel was de diep gods- 

 dienstige zin onder de menigte der geloovige middeleeuwen hevig 

 geschokt,maar de overbeid liet geene gelegenheid voorbijgaan om 

 den volke tôt bet oude geloof terug te brengen. Een edict der Ber- 

 gensche wethouders, uitgevaardigd in 1515, na 't woeden eener 

 hevige pest, geeft van die strekking een juist begrip. Men leest 

 daar namelijk : « Considérant que ladicte contagion ne prend fin, 

 il est ordonné à cbascun de s'occuper en œuvres de miséricorde, 

 jeusner, exercer aulmones et prières, faire supplications publicques 

 et rien ne obmettre qui soit prouffitable à leur salut, x» 



Intusschenhaddcbedelarij eene geducbte uitbreiding genomen, 



80 lit.). De Kerk nam hiervan 50 schcoven,dat is 1 hect. 8 lit. lanve, geldende 

 15 schell. (8 fr. 10), wat maakt een vierde meer dan de eigenaar. De iand- 

 bouwer betaalde dus aan de Kerk en aan den grondbezilter ongeveerS hectol., 

 dat is tegen den tegenwoordigen prijs, 42 fr. het gemet of nagenoeg 100 fr. per 

 hectare. Men zaaide er 2 mudden en half tarwe (1 liecl. 8 lit.). Men beploegde 

 met 4 paarden en iwee knechten tegen den prijs van 20 sch. « 



