( 263) 



wezen door de voorzichligheid, niaar weinig cdelmoedig was de 

 bepaling, dat de ingezetene, die na de zes wcken, gedurende welke 

 de bussel stroo aan 't besmette buis gcbangcn had en daarin 

 trad om dat buis te bewaken, vcrplicbt werd daar » te bliven 

 zonder uit te gane veerlbien dagben lanc gedurende, om niemant 

 anders te bederven oft besmetten ^ 



De XVP eeuw levert nog andere bekiaaglijke feiten op, welke, 

 ongelukkiglijk, nog lang nadien tôt bedroevende, ergerlijke too- 

 neelen zouden aanleiding geven. Was het oud geloof verzwakt, 

 het bijgeloof, vooral aan heksen en tooveraars, won onder de 

 geringe klasse van den buiten veld. In elke oude, beboeftige, 

 eenigszins afgezonderd levende oude vrouw zag bet volk eene 

 tooverbeks, vooral wanneer zij leelijk was en misvorrad. De bij- 

 geloovige menigte scbreef aan die dubbel ongelukkige wezens 

 doorgaans ecn bovennatuurlijk scbadcnd vermogen toc, terwijl 

 de vrouw, door baar teeder, zenuwacblig gestel, alsniede door de 

 licbtbeid, waarmee hare inbeelding tôt overspanning en ontvlam- 

 ming geraakt, bij aile volken en in aile tijden voorkwam om de 

 droomcn des bijgeloofs voedsel te geven. Geen gewest van België 

 bleef aan die beillooze dwaling vreemd, en mag men geloof 

 hecblen aan ecne oorkonde, die in 't arcbief der stad Gent wordt 

 bewaard, dan zouden de beksenprocessen in ons land de ver- 

 scbrikkelijkste gevolgen gebad bebben. Men leest in bet bedoelde 

 document, gedagteekend van i4 November 1G64, docb op vorige 

 tijden terugziende : « De irreguliere proceduren in het stuck van 

 tooverye zyn voor een groot deel gbevonden van sulck een 

 quaede ghevolgh, dat men beeft ghesien ghebeele gemeenten 

 uytbranden ende de eerlyckste ende onnooselste persoonen in 

 perykel stellen 2. y> Er is stellig overdrijving in deze woorden, 

 raaar tocb moet de kwaal groot, de vervolging versebrikkclijk 

 zijn geweest, aangezien de scberprecbler van Duinkerke, met 

 name Jan Noorman, in een open scbrift verklaarde « wel gbevi- 



^ Annalen van den Oudheidkundigen Kring van 'tLand van Waas,lW,'26l. 

 2 Aangehaaid in eene notice van Em. van den Bussche, gelileld : Un procès 

 de sorcier de Bailleul, en 1659 {La Flandre, 'i'' série, I). 



