( 336 ) 



jaer tôt jaer in sijn Landt-Bauw ende Neeringhe voorderen, ende 

 meer en meer daeraen profitercn, daer als nu integendeel den 

 Lantsman sonder Mest ofte Vetle labourérende, niet en kan 

 opdoen als schacde en verloren acrbeyt, ghemerckt de seven 

 deelen van aclil generalyck deser Landen ten minstcn aile dry 

 Jaeren cens ghcmest ofle ghevet nioet worden. » 



De sehrijver doell hier vermoedelijk op hem bekende gronden, 

 die van aard zwaar en vruchtbaar moeten geweest zijn; althans 

 't waren zeker maar magere gewassen , welke geteeld werden op 

 dorre gronden, die maar éens om de drie jaren mest kregen * ? 



Wat den toestand in cen groot gedeelte der XVII^ eeuw zeker- 

 lijk niet deed verbeteren,was de zucht tôt bedelarij, welke, gelijk 

 vroeger, een groot getal gemeene , maar tôt arbeid bekwame lie- 

 den bezielde. Een plakkaat, door Albert en Izabella afgekondigd, 

 erkent duidelijk het hernemen dier groote maatschappelijke 

 kwaal. ce Vêle arabagtsghesellen (wordt daarin gezegd), knapen 

 van labeure en andere alzulcke ledighghangers ende vagabon- 

 den, levende op hun plesier en ledigheyt zonder le werken , ver- 

 laetende, om hun te volgen , hunne ambachten, diensten ende 

 ]abeuren,waer door de pachters ende andere goede lieden qualyck 

 connen crygen knapen, wercklieden ende dienstboden, lot hunne 

 labeuren, neeringhen ende diensten. » 



De rcgccring had goed met strenge stralFen te dreigen,de bede- 

 larij verminderde niet en nog in de tweede helft der XVIIP eeuw, 

 wanneer het land eenen grooten welstand genoot, was, volgens de 



* Het slelsel van bescherming, welke de schrijver voor 's lands producten 

 inriep, was hem ingegeven door hel voorbeeld van Engeland, waar te dien 

 tijde de doodstraf was bepaald voor elk, die uit dit rijk wolle zou hebben uit- 

 gevoerd, terwijl, bij den Invoer, het linnen belast was met 4 st. de Engelsche 

 geerde of el. De hoppe, veel uit Nederland naar Engeland gevoerd, was daar 

 alsdan belast met een recht van 12 gulden de 100 pond (meer dan 't dubbel 

 derwaarde!);deNederlandsche kant of't speldenwerk, de schilderijen enz., 

 mochten evenmin in Engeland worden ingevoerd op straffe van groote boeten 

 en verbeurle van 't aangeslagen goed. Eindelijk de uit Engeland gevoerde 

 kolen waren daar belast met 19 shellings voor ongeveer 10 Oostensche ra- 

 zieren. 



