( 340 ) 



grooten in de XVIP eeuw hun « goede paryse in een fyn Veneets 

 cristallynen glas, » of eenen goeden beker Rijnsch « in eenen 

 sehoonen Keulenschen roomer, » de boer en burger hielden 't 

 met de oudvaderlijke aarden kruik of tinnen kan, en het bier 

 smaakte hun al zoo zoet. De middelstand, onder Albert en Iza- 

 bclla door voorspocdigen handel en nering rijk geworden, volgde 

 in kleeding den edelman en drocg « caffo vloerte ofte cofferiche, 

 salyn ende herrcmosijn, » wat allengs zoo gemcen werd dat de 

 boerinnen er « lijvekens » van droegen. Het satijn was wit of 

 rood, en de gespen en riemsloten waren van zilver, evenals de 

 hecht der messen, die 't mansvolk droeg *. 



Het mes, waarvan de kroniekschrijver gewag maakt, was inder- 

 daad de onafscheidelijke gezel van den Vlaming, inzonderheid op 

 den buiten. Bij de Walen was er zelfs een spreekwoord daarvoor, 

 hetwelk hun tôt verwittigirig diende en genoeg laat oordeelen dat 

 onze boeren er een veelvuldig gebruik van maakten : 



« Qui va en Flandre sans couteau 

 11 perd de beurre maint morceau. « 



Ja, van 't steken schijnen de Vlaamsche buitenlién, vooral die 

 van Fransch-Vlaanderen, een handje gehad te hebben, want toen 

 Lodewijk XIV dat land had ingepalmd vond hij zich genoodzaakt 

 een edict uit te vaardigen, waarbij bevolen werd dat al de tafel-en 

 andere messen binnen de drie dagen al boven moesten rondge- 

 slej>en zijn...2 Dat zulk bevel niet zonder hooge noodzakelijkheid 

 werd uitgevaardigd blijkt uit de beweegredens, waarop het werd 

 gesteund, en waaruit men ziet hoe erg en gevaarlijk het misbruik 

 was geworden ^. 



* Handschriflelijke kroniek vanJusTUs Billet, in de bibliotheek van't stads- 

 archief le Gent. 



2 Dit edict is gedagleekend uit St.-Germain-en-Laye, Juûi 1669. 



5 Men leest daar o. a. : « Depuis que l'heureux succès de nos armes, la 

 justice de nos prétentions (!) et le Iraicté conclu à Aix-la-Chapelle nous ont 

 acquis plusieurs villes et diverses chàtellenies, tant en Flandre que dans les 

 autres provinces des Pays-Bas, nous avons employé tous nos soins pour y 

 faire régner la justice et pour y faire jouir nos sujets du repos et de la tran- 



