( 348 ) 



legen tooveraars, die, zeggen de processtukken, meer dan duizend 

 menschen hadden omgebracht en wel zes duizend beesten, zonder 

 de vernieling van geheele streken koorn en weiland, talrijke 

 boomgaarden en bosschen. Van 24 September tôt in November 

 1613 werden niet min dan vier en zestig tooveraars, als schuldig 

 aan die feiten, gebangen en verbrand...^ 



De schepenen van Sassenbroch (Luxemburg) deden in 1611 

 zekere Maria Guyens , mede van tooverij belicht, op de pijnbank 

 leggen en, na vonnis, verworgen. Te St. -Hubert werd in 1615 

 eene vrouw wegens geiijk misdrijf geworgd, wat ook in 1657 

 geschiedde met vier vrouwen van Sugny. Den 1 Februari 1631 

 veroordeelde de Raad van Vlaanderen eenen omtrent Kortrijk 

 wonenden wever, met name Rogier Notholf , tôt de geeseling en 

 vijftig jaar ballingschap uit Vlaanderen, om vêle menschen en 

 dieren te hebben onttooverd ^. Jan Vindevoghele, van Ooike, 

 werd in 16d;2 levend verbrand om zijne ziel aan den duivel \er- 

 kocht te hebben, en Matthijs Stoop, van Zingem, onderstond 

 wegens gelijke beschuldiging dezelfde straf ten jare 1657. 



Er was geen gewest in België, waar de betichtiging van tooverij 

 niet waargenomen werd, en, geiijk men uit de pasvermelde en 

 verder volgende voorbeelden ziet, waren 't altijd vrouwen, die 

 men aanklaagde. Te Hameau (heerlijkheid van Monceau) werd in 

 1649 zekere Margareta Gcrardeain veroordeeld « a estre conduict 

 au lieux de supplice pour estre attachée à un posteau pour y estre 

 estranglée tant que la mort s'ensuive et son corps reduict en 

 cendre à l'exemple d'autres ^. » Op dezelfde plaats stond ten jare 

 1670 eene zestigjarige vrouw, Francisca Leveau , te recht, be- 

 schuldigd door haren man , die haar haatte en in t verderf zocht 

 te stooten. Deze, gelukkiglijk — eilaas, waarom waren er zoo 

 weinige uitzonderingen? — bekwam hare vrijheid, nadat de gees- 

 tclijkbeid hare verdediging op zich genomen en verkiaard had dat 



1 ScHELTEMA, GescMedenis der Heksenprocessen. 



^ Zie het vonnis bij V. Gaillard, Archives du Conseil de Flandre, SOS, en 

 overgezetin 't Fransch in La Belgique judiciaire, 1875, bl. 1120. 

 5 Revue dliisloire et- d'archéologie, IV. 



