( 555 ) 



Wij komen aan het einde onzer take. 



Uit de mededeelingen, in de voorgaande bladzijden gedaan, blijkt 

 genoegzaam dal de twee laatste eeuwen niet de onbelangrijkste 

 en ongunstigste geweest zijn in de geschiedenis van den Belgi- 

 schen boerensland, en dat, zonder de verschrikkelijke rampen, 

 door de oorlogen over ons land getrokken, onze boeren onge- 

 tw ijfeid den boogsten trap van wclvaart zouden hebben bereikt 

 en eene ruime ontwikkeling op verstandelijk gebied ook niet 

 achterwege zou gebleven zijn. 



Wij verbloemen het niet : menige donkere zijde is te bespeu- 

 ren op het tafcreel, dat den bloei van vaderland en volk te aan- 

 schouwen geeft; betreurlijke dwalingen, grove ondeugden en 

 gebreken worden onder de menigte opgemerkt, maar zij namen 

 veeleer hunnen oorsprong uit weelde dan uit ingevvorteld zede- 

 bederf. 



De aangeboren gaven van ons volk : arbeidzaamheid, overleg, 

 zedeh'jkheid en geduld, weinig verzwakt of verbasterd door de 

 betrekkingen met de vrecmde indringers, maakten het mogelijk 

 dat na elke beproeving, hoe zwaar die ook geweest was, dadehjk 

 weer opbeuring kwam; maar in dit werk van herstelhng en voor- 

 uitgang heeft ook de regeering — men zou ongebjk hebben het le 

 miskennen — haar aandeel. Waren van dien kant de pogingen 

 tôt verbetering van akkerbouw en handel niet lalrijk ^ het gou- 



* De opening van nieuwe vaarten, de verbetering en uitbreiding van banen 

 en vvegen, in de XYIl^ en XYIIl^ eeuw, waren voorzeker loffelijke pogingen, 

 het landbouwbedrijf en den koophandel alleszins voordeelig. Het edict van 

 3 Maart 1764 had eene onschalbare verbetering tôt gevolg der openbare wegen 

 en waterloopen. In min dan drie jaren tijds bracht het Vlaanderen, waar de 

 wegen een groot gedeelte des jaars onbegaan- en ouberijdbaar waren en de 

 polilie op de openbare wegen vergeten was, tôt den staat van voorspoed, in 



