( ,^58 ) 



Wij mogcn herhalen, wat wij vroeger gezegd hebben : in het 

 algemeen was hct Belgische volk over het bestuur te vreden, en 

 genoot het rcchten, die andere natiën hem benijden mochten. 

 Tôt in bel geringste dorp des lands noodigde men bij voorbeeld 

 ieder jaar de ingezetenen iiit, hetzij door verwittiging op den 

 prediksloel of kerkstiehel, hetzij ten huize, of door middei van 

 een plakkaat, tôt het bijwonen der lezing van de geraeentereke- 

 ning, op bepaalden dag en uur. Die lezing geschiedde met luider 

 stemme en opene deur, en de rekening werd goedgekeurd en 

 bekrachligd in tegenwoordigheid van den baljuw, de notabelen 

 en de voornaamste belanghcbbenden van ieder dorp. Zoo oefende 

 het volk het toezicht uit op het finantieël beheer der gemeente en 

 was bel invoeren of handhaven van misbruiken moeilijk '. 



Wij denken ons werk niet beter te kunnen eindigen dan door 

 cène schets van den algemeenen toestand des lands gedurende de 

 beidelaatsteeeiiwen, naar getuigenissen,van welke niemand zeg- 

 gen zal datzij bevooroordeeld waren. Vreemdelingen (reizigers en 

 ambtenaren) die België bezochten en onze zeden, gebruiken en 

 instellingen waarnamen, in vergelijking met degene van hun eigen 

 land, liadden er immers gecn belang bij om te overdrijven wat 

 zij hier opmerkten, en ons volk ecnen lof toe te zwaaien die on- 

 verdicnd zou geweest zijn. Welnu, die lof werd in ruime mate 

 gegeven; eeiie onverbloemde hulde werd gebracht aan de vlijt, de 

 kennis, de zucht naar onderwijs der XVIP en XVlIFeeuwsche 

 Belgische boeren, door vreemde bezoekers van versohilligcn stand 

 en gezindheid. Hunne schets moge het tafereel, dat wij getracht 

 hebben er van televeren, volledigen en er het zegel der waarheid 

 op drukken. 



Bergeron, dien wij vroeger reeds aanhaalden, merkt op dat al 

 de bewoners van Antwerpen en 't overige van Brabant « sont 

 curieux de diverses langues, qu'ils parlent d'ordinaire, comme alle- 

 mand, françois, italien, espagnol; » zeggende verder « que le 



* Extrait d'un rapport de la Jointe des administrations et des affaires 

 des subsides, adressé aux gouverneurs généraux, le 7 décembre 1784. 



(Rijksarcliief te Brussel). 



