(3C1 ) 



naar België mocst komen om onze grootvaders gelukkig en vrij le 

 maken, vinden wij in de gctuigenis van eenen anderen Fransclicn 

 schrijver, de rceds beroepene Dérival, die onmiddellijk voor de 

 komst derFranschen en de invoeringvanbun regeeringstclscl ons 

 land bezocht. « Waarom (zegt bij ten jare 1785), waarom zijn de 

 landslieden van België gelukkiger dan de Franscbe?... Ora van. 

 Parijs naar hier {de Nederlanden) le komen, heb ik Picardie en 

 't Land van Kales moeten doorlrekken. In de steden zag ik rijk- 

 dom in overvioed, te lande armoede. De velden zijn slecbt be- 

 ploegd; en hoe zou het anders zijn? De menscben, die ze bewo- 

 nen, zijn wandelende geraamten, bedekt met schamele lompen. 

 Hun voedsel bestaat iiit eenige groenten, met melkspijs en 

 roggen brood, zwart en afzichtelijk als 't brood van Neder-West- 

 falen. De landen laten niets anders zien als bel vereenigd ^ er- 

 toog van lijdende naluiir en lijdende raenschbeid. Zoo gaat het 

 niet in de Nederlanden. » 



Laten wij aannemen dat dit oordeel eenigszins overdreven zij, 

 en dat Dérival in de gedachten deelde, welke te dien tijde naar 

 de overhand in den Staat streefden ; maar de grond der opmer- 

 king is juist, en een Engelscbe reiziger, Shaw, die enkeie jaren 

 nadien België bezocht, driikle zich niet anders uit : 



« In België zijn de velden overal verrukkend schoon; men ziet 

 er niets anders dan akkers, overdekt met overvloedige oogsten; 

 weiden, waar talrijke kudden op wemelen; nette en gemakkelijke 

 hofsteden, hier eenzaara, daar in w^ijken; dorpen vol inwoners en 

 omringd door boomen, op kleine afstanden van elkander. Te 

 midden dier bekoorlijke landschappen ziet men in Vlaanderen en 

 Brabant rivieren kronkelen en vaarten loopen. De bodem, overi- 

 gens zeer vruchtbaar, is naar recht en reden verdeeld onder de 

 menigvuldige bewoners der streek. Het gelaat des landmans, zijn 

 gezond voedsel, de zindelijkheid zijnerwoningbewijzen dat bij zelf 

 in de weelde deelt, welke zijne nijverheid over de velden strooit. 

 De akkerbouw bloeit in Brabant en Henegouw, doch 't is vooral in 

 Vlaanderen, dat deze kunst tôt hare volmaaktheid is gebracht ^ » 



^ Essai sur les Pays-Bas autrichiens, par Shaw. Londres, 1788. 



