( G ) 



ook een kecrpunt moest aanduiden in Antwerpens welvaart? Wie 

 raoest niet denken, dat daar eene onbegrensde toekomst openlag 

 voor ieder, wie werken wilde, en vooral voor hem, die tôt zijnen 

 werkkring een vak koos, waar kunst en nijverheid en handel 

 elkander de hand geven? Dit hoopte en dacht voorzeker Plantijn, 

 toen hij zich hier kwam nederzetten, dit betronwen lokte en 

 hield er hem, zelfs in de moeilijke dagen, die welhaast voor de 

 stad zouden aanbreken en die, helaas ! zich tôt eeuwen moesten 

 verlengen. 



Antwerpen was zoo mogelijk nog meer de hoofdstad der druk- 

 kunst in onze gewesten dan die van de andere uitingen der men- 

 schehjke bedrijvigheid. Van de vijf-en-zestig gekcnde printers, 

 die in de XV^ eeuw hun beroep in de Nederlanden uitoefcnden, 

 leefden er dertien te Antwerpen. Er moeten daar in de XVP eeuw 

 niet minder dan twee honderd verschillende boekdrukkerijen 

 bestaan hebben! 



Door hare weclde, door hare uitgebreide betrekkingen met 

 andere landen werd zij eene gistplaats der nieuwe gedachten, die 

 in Europa oprezen en hun bestaan te danken hadden aan het 

 samentreffen van de uitvinding der boekdrukkunst met de her- 

 geboorte der klassieke en nieuwe wetenschappeHjke studiën en 

 met het prediken der godsdienstige hervormingen : deze drie 

 feiten werkten als oorzaken tevens en als gevolgen op elkander. 

 Zoo de klassieke hergeboorte, de wetenschap en de hervorming 

 oneindig veel aan de boekdrukkunst te danken hadden, zoo was 

 deze hun niet minder verschuidigd. In de eerste eeuw van haar 

 bestaan had zij cenen ongeloofelijk hoogen trap van ontwikkeling 

 bereikt : de doorluchtige stamhuizen van de Aldi, de Estiennes, 

 de Frobens, waren reeds volop aan het werken en hadden de 

 Iclteren verrijkt met de onsterfelijke meesterstukken der oud- 

 heid, in ongeëvenaard schoonen vorm vermenigvuldigd. Antwer- 

 pen stond niet ten achter tegen de steden, waar Gutenbergs kunst 

 het bloeiendst was. 



Als bewijs daarvan moge gelden, dat er hier in de eerste helft 

 der XVP eeuw niet minder dan twee-en-zeventig verschillige 

 geheele of gedeeltelijke uitgaven van den Bijbel verschenen en 



