( 42 ) 



Behalve door dezen en door Arias Montanus, die het hooge 

 loezicht over het werk had, werden de teksten overzien of be- 

 werkt door Guido Fabricius, die de Latijosche vertaling van het 

 Nieuwe Testament iiit het Syrisch maakte en zijn broeder Nico- 

 laus; door Franciscus Raphelengius, die de Oostersche en Grieksehe 

 teksten nazag; door Joannes Harlemius S. J. die hem hierin bij- 

 stond, door Andréas Masius, Franeiseus Lucas vanBriigge, Joannes 

 Livinœus en Guilielmus Canterus. Willem leBé vanParijsbezorgde 

 de verschillende soorten van benoodigde letters. 



In Juli 1568 begon men den koninklijken Bijbel te drukken; de 

 laatste vellen werden in 1572 afgctrokken; gedurende al dezen 

 tijd waren er dagelijks veertig werklieden aan bezig. 



Eerst was het werk slechts beraamd op vier deelen in-folio, 

 zooals de Bijbel van Alcala was, maar Plantijn stelde aan Philips II 

 voor, de Syrische vertaling van het Nieuwe Testament, die in 

 Weenen gedrukt was, er bij te voegen, en eindelijk kwamen er 

 nog drie deelen aanhangsels (A ppai^atus sacei^) bij, zoodat het 

 gansche werk tôt acht zware folianten aangroeide. 



Toen de Bijbel voltooid was maakte Arias Montanus de bereke- 

 ning der onkosten op, die bij aan Philips II zond. Op 14 Decem- 

 ber 1571 schreei' Montanus, dat de uitgaven 40,000 kronen belie- 

 pen, en dat men ze over het algemeen op 100,000 kronen schatte. 



Er werden twaaîfhonderd exemplaren van den koninklijken 

 Bijbel gedrukt, tien op groot keizcriijk Italiaansch papier van 

 56 tôt 40 gulden den riem, dertig op een ander groot keizerlijk 

 papier, twee honderd op fijn koninklijk papier van Lyons, en 

 negen honderd en zestig op fijn koninklijk papier van Troyes, 

 altijd buiten de twaalf afdrukken op perkament, bij welke nog 

 een dertiende kwam, die onvolledig bleef. In den handel betaalde 

 men 40 kronen voor de exemplaren op papier van Lyon en 55 

 voor die op papier van Troyes, de band kostte 40 patards. 



Vooraleer de Bijbel nog voltooid was, wilde Philips er meer 

 gezag doen aan toekennen door eene pauselijke goedkeuring. Hij 

 zond dus order aan zijnen afgezant te Rome, Don Juan de Luniga, 

 om deze te vragen en hij gelastte terzelfder tijd Montanus eene 

 memorie op te stellen, bcvattende de geschiedenis der onderne- 



