( 63) 



daclit bij de gezaghebbenden in onze landen geboekt stond; dat 

 bij in i564 de psahnen van Marot en De Bèze drukte *; dat in 

 al zijne winkels in 1360 kettersche boeken verkocht werdcn ^; 

 dat bij in 1567 door een vertrouweling dcr Spanjaards zonder 

 omslag als Calvinist werd opgegeven; dat bij in i584, wanneer 

 in bet zuiden de zegepraal van Spanje's wapens blijkbaar nict 

 meer twijfelachtig voor bem kon zijn, naar bet protestantscbe 

 Leiden uitweek, dan zeggcn wij : de katboHeke overtuiging van 

 dien man rustte meer op de eiscben van den dag en van de plaats 

 dan op die van zijn gevveten. 



Zien wij ecbter de blakende gunst, bet ongescbokt ver- 

 trouwen, dat bij genoot van PbiHps en Alva en dezes opvolgers, 

 van godsdienstige ijveraars, zoo nauw gezet als een Arias Mon- 

 tanus, een Lœvinus Torrentius en ganscb den staf der Room- 

 scbe geestelijkbeid en der Leuvenscbe Hoogescbool; berdenken 

 wij, dat bij de drukker was van den Index en van den konink- 

 lijken Bijbel, de aartsdrukker, gelast met een waakzaam oog te 

 bouden over de goede zeden zijner beroepsgenooten ; berlezen 

 wij zijne brieven en voorredens , waarin bij immer ijvert voor de 

 Hoomscbe kerk, dan zeggen wij met bet tweede woord : in dien 

 man moet Rome geene scbuld gevonden bebben — en voorzicbtig 

 schorsen wij ons eindoordeel op. 



En nu , welk was de invloed , dien Plantijn eh zijne druk- 

 kerij op de geleerde wereld uitoefenden? Verplaatscn wij ons 

 om bierovcr te oordeelen met de gedacbten naar bet begin dier 

 XVI* eeuw, die voor ons vaderland zoo lacbend en boopvol aan- 

 brak en die zoo somber moest eindigen. 



De bergeboorte der letteren deed zicb van vroeg na 1 500 ten 

 onzent gevoelen : Erasmus , de grootste bumanist , en Joannes 

 Secundus, de beste neo-Latijnscbe dicbter onzer gewesten, bloeiden 

 in de ecrste belft der XVP eeuw. 



In gestadige betrekking met allerlei sleden en landen kon 



* Vanderhaeghen , Bibl. Plant., p. 17. 



' Rahlenbeek , A propos de quelques livres défendus imprimés à Anvers 

 au XVI* siècle (Bibliophile belge, 1856, p 252). 



k 



