( 66 ) 



niaar ook het Grieksch werd vlijtig, met minder gocden uitslag, 

 wcl is waar, bcstudccrd. De Oostersche talen wcrden naar even- 

 rcdigheid veel ernstiger behandeld dan de Grieksche. Voôr het 

 opkomeii der hervorming hadde studie der Semitieschetalcn zieh 

 reeds in de christenc wereld vertoond : de bijbel van Xinienes 

 was vôor Luthers tijd gedrukt. Maar eens, dat Luther gepredikt 

 had, was er geen middel meer om de oude scholastieke Godsge- 

 leerdheid in zwang te houden. 



Men keerde naar de studie des bijbels terug en nog vvel naar 

 den bijbel in zijnen oorspronkeHjken tekst. Op godsdienstig 

 gebied had dit ten gevolge, dat men reiner en strenger begrippen 

 ging huldigen, op taaikundig gebied was het oorzaak, dat men 

 zich met vroeger ongekenden ijver op de Oostersche talen toe- 

 legde. 



Wat was de roi van den drukker-uitgever nu in deze bewe- 

 ging? Zekerlijk was zij toen grooter dan nu. Het waren drukkers- 

 uitgevers, de Aidi-Manutië en de Estiennes, die de oude teksten 

 voor het eerst aan het licht hadden gebracht en ze door hunne 

 ophelderingen genaakbaarder hadden gemaakt. Zij waren het, 

 die meer dan anderen de verhevenste scheppingen van de La- 

 tijnsche en Grieksche letterkunde. van den menschelijken geest 

 in andere woorden , in de plaats hadden gesteld der barbaarsche 

 middeleeuwsche boeken . 



Maar verre was het er af, dat deze eerstc uitgaven onverbe- 

 terlijk waren. Met de ontdekking van nieuwe handschriften kreeg 

 men nieuwe punten van vergelijking, met meer bepaalde toe- 

 wijding op eenen enkelen of op weinige schrijvers kon men meer 

 verzorgd en vollediger werk leveren dan het de eerste uitgevers , 

 die bij tientallen nieuwe schrijvers de wereld inzonden , mogelijk 

 was. 



Plantijn kon de roi niet meer vervullen, waarvan zijne voor- 

 gangers zich zoo uitstekend gckweten hadden. Wat hij wel kon 

 was taalgeleerdenaan te stellen ofaan te moedigen om door verge- 

 lijking van verscheidene teksten, zuiverder lezingen en rijker aan- 

 teekeningen te bezorgen; wat hij nog kon was de meesterstukken 

 der ouden hunnen weg door de wereld te vergemakkelijken , met 



