(68) 



eerder Iiet zijne dan dat van Philips II mocht heelen,en van 

 zijne kerkvaders droeg hij mecr danecnig ander beroepsgenoot bij 

 tôt de opwekking en vcrsterking der godsgcleerdhcid.Hij opende 

 de bronnen, zonder welke die geleerdheid nict leven kon; zijne 

 uitgaven haddcn wijdloopige stiidiën noodzakelijk gemaakt, toen 

 zij iiitkwamen, en raaakten er nog ernsligere mogeb'jk, wanneer 

 zij bct licbt hadden gezien. 



Zoo Nederland zich gedurende de XVP eeiiw onderscheidde door 

 de gretigheid, waarniede bet zich de kennissen eigen maakte, die 

 recbtstreeks uit de liergeboorte der klassieke stiidiën voortspro- 

 len, zoo verwierf bet zich eenen nog veel daurzameren roem door 

 dcn crnst en den goeden uitsiag, waarmedesommige zijner zonen 

 zich op de natuurkundige wetenschappen loelegden. 



Ep mocht veel pronkende licfbebberij liggen in de klassieke 

 stiidiën dier dagen; veel, datafbreuk deed aan onze eigen taal en 

 letteren door vreemden sniaak en navolging de bovenband te 

 doen krijgen op ini^eernscbc onlwikkeling; wansmaak en scbool- 

 vosserij niogen onder den mantel van bet classicismus binnen 

 gesmokkeld zijn : van de wetenscbappelijke beweging dier dagen 

 kan deze afkeurende beoordeeling in gecnen deele gelden; bare 

 opkomst en bare ontwikkeling was oorspronkelijk, evenaîs haar 

 doel ernstig, haar invloed heilzaam, haar mit duurzaam, bare 

 bemociingen veclzijdig waren. 



Mercator (1512-1594) legde zich op de wis- en aardrijkskunde 

 toe. Hij was de eerste, die volgens redelijke en wetenscbappe- 

 lijke stelsels landknarlen wist nit te voeren, en verwierf den 

 boogsten rang in zijn vak. Na hem komt Orleliiis (1527-1598), 

 die met hem naar de kroon dong in de aardrijkskundige weten- 

 schappen en wiens Tooneel der werelt, ontelbare keeren her- 

 driikt en vertaald, eeiiwcn lang een baken bleef. 



Guicciardijn mag te redit naast ben genoemd worden : drager 

 van eenen befaamden Italiaanscben naain en van eene ziiidelijke 

 geestesvorming, fijner en kunstiger dan die der wetenscbap- 

 pelijke mannen uit bet Noorden, bield bij in de beschrijving 

 der Nederlanden niet alleen voor de aardrijkskundige bijzon- 

 derheden, maar ook voor de wetenswaardige punten uit ons 



