( 10 ) 



De gerechtsuitsprakcn , zoo men weet, gesehieiiden op de pla- 

 cita en waren door den vorst voorgezeten ; op andere, voor minder 

 uitgestrekte dislricten en placita minora geheeten, waar de graaf 

 van het gouw voorzal; eindelijk op nog mindere, onder de leiding 

 van den honderdman.Op deze zittingen moesten5mits boete voor 

 de achterblijvers, aile vrije mannen versehijnen, die de jury 

 vormden of de Ratchimburgi *. 



De recliters zijn in de wetten van dien tijd onderscheiden in 

 zittende en staande : résidentes en adstantes. In sommige docu- 

 menten heet nien ze ook boni homines. Deze waren grondeige- 

 naars, afhankelijk van den vorst en in diens naam door den graaf 

 of door den lionderdman, die 't geding voorzat, uit de nienigte 

 gekozen, zooals voor de hedendaagsche jury geschiedt. Zij 

 behoorden tôt het gewest, waar recht moest gesproken worden, 

 en devviji toen de justitie geenen vasten zetel had, raaar nu cens 

 hier, dan daar werd geoefend, veranderden alzoo de rechters met 

 de plaats. ' 



Men oordeelde in rechte en in feite, en zeide de vvet ^ ten 

 bijwezen van de vrije mannen die, ter vergadering opgekomen, 

 de Ratchimburgi adstantes waren. Deze laatsten mochten , om 't 

 even voor welke zaak, 't vonnis steuncn of afkeuren. De voor- 

 zitter, wie hij ook was, nam aan de uitspraak van het vonnis geen 

 deel; hij riep de rechters samen, leidde het onderzoek en voerde 

 het vonnis uit. 



Een zelfde beginsel beheerschte toen het gerecht : het oordeel 

 moest komen van de bewoners deszelfden gewcsles ^. leder man, 



^ Vermoedelijk moet de naam gelezeu worden Ratz-burgii, dal is : raads- 

 burger. — Eckard wil het, woord afgeleid hebben van rache, zaak, en bergen, 

 bewaren — dus zooveel als zakenbewaarders, causarum conservatores. 



'^ <.<.Ut legem Salicam dicant » (Salische wel, 60^ litel). — De Bachimbur- 

 giis legem dicentes (wet der Rijn-Franken , 55<^ arlikel). 



^ Oorspronkelijk behoorden het recht van stemmen en oordeelen aan de 

 gemeenzaamheid {Gemeinde) en aan de vereeniging van de vrije mannen der 

 plaats (Genossenschaft), van 'l kanton, van 't land. In de oude oorkonden 

 noeml men hen ; « al het volk, de menigte, de mannen, de beden van het 

 land » cnz. {Dcvtr>che Rechls-AUcrthumer, VI, 769). 



