zjjn door de missi dominici, althans gemelde ambteriarcn werden 

 daarmede gelast door het Capitularium van 805, met de aanbe- 

 veling dat zij 't doen moesten in iedere plaats : « per singula 

 loca '. » Nadien evenwel werd ook het volk opgeroepen om, 

 samen met de missi dominici, zijne schepenen te kiezen, gelijk 

 zij ook te samen de onwaardigen afslelden en door anderen ver- 

 vingen'^. Sedertdien vormden de scliepenen een gesloten collège, 

 samengesteld ait een bepaald getal rechters, die gansch alleen 

 vonnis streken. 



Het beginsel der volkskiezing was in de IX^ eeuw niet nieuw : 

 wij vinden het reeds in 630 erkcnd door het Capitularium van 

 Dagobert, waar men leest dat niemand tôt eene rechterlijke uit- 

 spraak mocht bijdragen tenzij daartoe door den hertog, bij over- 

 eenkomst met het volk, gekozen ^ Mogelijk handelden de missi 

 dominici maar alléen voor de eerste instelling der schepenen, 

 althans uit later afgekondigde wetten, zooals het Capitularium 

 van 809, is te zien dat de graaf en het volk rechters kozen , vica- 

 rissen, proosten,voogden,honderdmannen en schepenen, namelijk 

 goede, vredesgezinde lieden *, terwijl het kiesbeginsel ook door 

 de opvolgers van Karel den Groote werd bekrachtigd. 



Was het rechtsoefenen door de vrije mannen der gouwen 



' Eenige schrijvers beweren, dat er onder de Karlovingische vorsten maar 

 éeiie schepeuenbank was voor ieder gouw of pagus, en dat, toen de invallen 

 der Noordsche barbaren omirent het einde der IX^ eeuw het land hadden 

 onlvolkt, de bisschoppelijke of grafelijke steden het gouwgerecht tôt zich 

 trokken en 't schependom op die wijze een gouw, in plaats van een stadsge- 

 recht werd. Alzoo verkiaren zij dat de macht in handen kwam van bisschoppen 

 en graven. 



- « Ut sicut in capitulis avi et palris nostri sunt, bonos scablneos inveniunt, 

 ejiciant, et totius populi consensii in locum eorum bonos eligant. « {Capil. 

 ann. 873, 9« art. — Baluzius, II, 252. — Pertz, lïl, 521. 



^ « XLI. NuUus causas audire praesumat nisi qui a duce, per conventionem 

 populi, judex constitulus est, ut causas judicet. » (Baluzius, Capit. reg. 

 franc. I, col. 68.) 



* « XXVI. Ut judices, vicedomini, praepositi, advocati, ceutenarii, scabi- 

 nei, boni et veraces el mansueti, cum comité et populo, eligantur et consti- 

 tuantur ad sua ministeria exercenda. » {IdcmA, col. 467.) 



