( 20 ) 



dan, in de uitoefcning van 't redit, onzekerheid nopens moeilijke 

 of onvoorziene punten. In de XI" en XII* eeuw was er geen alge- 

 mcen Avelboek nieer, daar de onde Frankische Capitulariën in 

 onbruik of in vergetelheid waren geraakt. Zoo kon de landliecr 

 of zijn vertegenwoordiger willekeur plegen, dwang oefenen , hct 

 gcmeen onderwerpen aan allerlei knevelarijen. Dit schijnt vooral 

 gebeurd le zijn in Frankrijk, waar vêle burgeroorlogen en gewa- 

 pende samenzvveringen, bekend onder den naam van Communiae, 

 in de geschiedenis geboekt zijn. Die kamp, welken men niet reclit 

 wect hoe lang hij heeft geduurd, werd bekroond door de over- 

 winning van bel volk *. 



Toen ontstonden ook — echler niet na veete en bloedigen strijd, 

 maarop vreedzame wijze — op 't eene punt vfoeger dan op het 

 andere, de Belgische gemeenlen met wet of keure. En met deze 

 kwam de weldra gcduebte niacht op van de middelklasse, waar- 

 mede de adcl, ja de vorsten zelven te rekenen hadden, le weten 

 de handelaars en degenen,die eene grootenijverheid uitoefenden, 

 dit wil zcggen de mannen, die het leven, de wcrkzaamheid in de 

 gcmeente onderhielden en haren naam wijd en zijd rondvoerden. 

 Door hiinne vurige liefde lot den geboortegrond, diepe aange- 

 kleefdheid aan de algemeene zaak, schranderhcid en moed, zuUen 

 vrijheid en beschaving op korten tijd reuzenstappen doen en lot 

 zoo 'n glansrijk standpunt komen, dat Vlaanderen, Brabant en 

 Luik den hoogsten trap van grootheid en welvaart zullen bereiken 

 en de rijkste handelaars van Europa er de stapelhuizen bouwen 

 zullen voor de koslbaarste voorvverpen der toen bekende nijver- 

 Iieid. 



De vrije gemeente is echter niet oorspronkelijk oponzen bodem 

 ontstaan ; men vond ze in Italie voor dat de Belgische gevvesten en 

 Frankrijk die kendcn. Maar eens ginder gevesligd, werd het 

 slreven naar de vrijheid weldra algemeen. Van wie ging de bewe- 

 ging uit? wie was de eersle grondlegger der vrije gemeente? 

 Eenige schrijvers meenen,dat het een slelselmalig, rechtstreeksch 

 v/crk was van de vorsten, maar dan zoii men overal eene gelijke 



* Warnkœmg, Documents inédits relatifs à l'histaire des XXXIX. 



