( 25 ) 



geschiedde te Amiens in 1115, toen de blsschop Geoffroy aldaar 

 de gemeente vestigde. Elders, gelijk te Trier in 1104, te Doornilc 

 in 1130, te Keulen in 1155, ontmoet men senatoi^s. Te Goslar 

 lieetten de schepenen dinglieden, zoo ook in de voorsteden van 

 Keulen, te Hamburg enz., terwijl zij te Freiburg en elders voor- 

 koraen onder den naam van dingwaarders Mn Languedoc waren 

 't consuls, maar schepenen in dat gedeelte van Frankrijk hetwelk 

 wordt aangeduid onder de benaming van « langue d'oil. » In 

 Picardie noemde men de schepenen gouverneurs, te Compiègnc 

 altournés, te Bordeaux jurais. 



Edoch, dewijl de instelling geene wijziging had ondergaan, 

 kwam de aloude naam, die mogelijk in den mond des volks geble- 

 ven was, spoedig weer. Men leest het woord « schepenen » in 

 eene charter van 1116, voor de stad IJper, waarna de benaming 

 niet meer verdwijnt ^. In dat stuk ziet men duidelijk dat de 

 magistraten de rcchlers waren van de stad, en niet meer, zooals 

 hunne voorgangers van de vierschaar des honderdmans, juris- 

 dictie hadden over eene meerdere uitgestrektheid gronds. 



Opmerking verdient, in 't voorbijgaan , het lot der schepenen- 

 korpsen, die door Karel den Groote en zijne opvoigers in 't rijk 

 der Lombarden waren tôt stand gebracht : deze hielden het, 

 althans niet als vierschaar, vol, want in de XI* eeuw richtten de 

 schepenen zich daar in tôt rechtsgeleerde korpsen, die steeds 

 door de aflredende rechters vernieuwd werden. De wethouders, 

 vroeger soldaten of kooplieden , moesten in menig ingewikkeld 

 geval verlegen zijn om een vonnis te vellen , en dan kwam het 

 hun goed zich te kunnen wenden tôt een bijzonder collège dat, 

 samengesteld uit mannen van ervaring, in moeilijke betwistingen 

 raad konden schaffen. Dit was een vooruitgang welke, ten minste 

 in dien vorm, buiten Italie onbekend bleef. Ten onzent zouden, 

 doch eerst veel later, bezoldigde pensionarissen in de onervaren- 

 heid der gemeentelijke rechters voorzien. 



* Von Maurer, Geschichte der Stadteverfassung in Deutschland, III, 376. 

 2 Zie Alph. van den Peereboom, Ypriana, III, 261. 



