(49 ) 



genoten reeds vroeg de vruchten der nieuwe bcgrippen. Overigens 

 waren in die gewesten de omstandiglieden niet zoo gunstig aan de 

 volkszaak als in 't noorderdeel van België omdat mcn er die 

 groote volksmassas niet aantrof, noch die groote handel-of werk- 

 steden, wier burgers in hunne rijkdomracn, getal en bedrijviglieid 

 het gevoel hunner macht, en in dat gevoel de zucht naar ecn 

 \erhe\ener, waardiger en vrijer leven schepten *. Edoch de groote 

 beweging in Brabant, Vlaanderen en Luik hardnekkig voortgezet, 

 zou niet nalaten vrucbten te werpen tôt in de verste sireken des 

 lands en het recht, de vrijheid en de stoffeiijke grootbeid des volks 

 hooger en hooger voeren. Geen slag werd geleverd of de wcer- 

 klank werd overal vernomen en de booge stand verloor gedurig 

 zoo niet alom een deel van zijn vermogen en invloed, ten niinste 

 een deel van zijne Irotscbheid en aanzien. De vorsten kunnen niet 

 langer onverscbillig blijven aan het lot der menigte. Degraaf van 

 Henegouw, in ^502 een nieuw règlement uitvaardigende, moet 

 er uitdrukkelijk in beloven dat in 't geval de gemeente over hare 

 scbepenen zou klagen, hij de grieven zal weren ten einde armen 

 en rijken, volgens hunnen staat, te laten in vrede leven ^. Ja, met 

 den werkersstand is er weldra voorgoed te rekenen en Gent en 

 Luik slagen zoo wel in bunne pogingen, dat in den stadsraad, 

 nadien ook in de scbepenenkamer, alleen die leden des booge n 

 stands worden aanvaard, welke deel maken van de neringen. 't Is 

 die groote omwenteling, welke ecn Franscb dicbter der mid- 

 deleeuwen in weinige, maar beteekenisvoUe woorden bescbrijft. 



meer bevoorrechi dan de bewoners der andere steden, zeer licht iu opstand 

 kwamen : « Ea urbs et divitiis et civibus abundat, sed populus est levis et 

 pronus in tumultus ». 



^ P.-J. VVouTERs, De Oude Vlaamsche gemeenten. 



* « Et aueec tout ce quedesseure est dit nous avons enconnent et sommes 

 appeliet que se li communs estoit presses par mauvais usage et contre raison 

 des eschievins ou jusliche ou daulre gent qui aueec le aywe dou conseil dou 

 commun serment, nous les attemprenons et m^etterons remède convenable 

 parquoy li communs vivera et pora vivre en pais li pouvres et li riches chas- 

 cuns en sen estât... » (Charter in 't archief des Noorder-departemonts te 

 Rijsel.) 



Tome XXXIII. 4 



