( 59 ) 



gansch in democratischen zin, kreeg omirent dienzelfden tijd, 

 nagenoeg in gclijke mate, toepassing te Antwerpcn, Maastricht en 

 Doornik. 



Terwijl dit ailes ten onzent plaats greep — streving naar recht 

 en gelijkheid, kamp en zegepraal — zien wij verscheidene der 

 ons omringende landen nog gedeeltelijk beroofd van een vast, 

 wettig ingericht rechterskorps. 



Nog in de XIV' eeuw (zegt H. van Berkel) zijn in Holland de 

 schependommen niet algemeen, en oordeelt er nog de gansche 

 gemeente, zooals bij de Franken placht te geschieden.Daar, waar 

 geene schepencn zijn, gebiedt de schout zijne « drie mannen, » 

 welke hij noodig heeft om te oordeelen, en wcl de eerstede beste... 

 Had graaf Foris V in 4291, bij algemeene charter, het schependom 

 in geheel Kennemerland ingevoerd, en vond men in Zeeland — 

 vermoedelijk dank aan de nabuurschap van Vlaanderen — de 

 schepenenbank, in Holland bleef iedcr lid der gemeente het recht 

 behouden om zijn woord in de vierschaar mee te spreken. Men 

 noemde dit : rechts-oï hof'versterking, en de charter van Kuilen- 

 berg ^ schrijft cène boete voor van 3 pond, indien iemand schout 

 en schepenen in 't gerecht niet sterken wil 2. Dit gebruik bestond 

 zoowel bij groote als bij klcine vierscharen, op verscheidene 

 plaatsen zelfs nog in 't midden der XVI* eeuw ^. En al was er in 



» Van MiERis, Groot Charterboek, II, 200. 



» H. Van Berkel, Een Hollandsch dorp in. de X!V^ eeuw. Dezelfde 

 schrijver leert ons dat er in Kennemerland zelfs te midden der XIV"' eeuw 

 eene belooning was toegezegd aan degenen, die vijf maal in de vier jaren den 

 schout hielpen recht doen, lerwijl er ook straflfe was voor ieder, die de 

 gevraagde hulp niet verleende. 



^ Ten bewijze de charter van 2 December 1559, verleend door Philip III, 

 graaf van Holland, en waarin men leest : 



« Wij hebben onlfangen d'oodmoedige supplicalie van onsen wel beminden 

 Willem van Paleynsteyn, baliuw van Rhijnlant, inhoudende hoe dat sijn voor- 

 saeten, baliuwen van Rhijnlanl,gewoonlijck sijn geweest haere vierschaere te 

 spannen ende te houden met wel geboren mannetf, sonder dat er eenig geli- 

 miteert gelai van mannen daer loe gedestineerl ofte geordineert is geweest; 

 sulcx dat elck van partijen altijt geoorloft is geweest van soo vêle mannen 

 op haer daegen van reghten te brengen als hun lieden goed docIUen. » 



