( <•'> ) 



raad werd ingericlit '. De schepencn van Kortrijk oordeelden 

 ook over misdaden en overtrcdiiigen, in de kastelnij aldaar ge- 

 pleegd, welke niet min dan vier stcden en twee en zeventig 

 gemeenten bcvatte 2. 



Natuurlijk kon de uitbreiding van rechtsmacht aan sommige 

 steden maar vericcnd wordcn ten nadeele van 't reciit van andere, 

 waardoor weleens wanorde en geschillen ontstonden. De vorsten, 

 die zulke privilèges verleenden, raadpleegden daarbij niet het 

 belang van justitie of bestiuir, maar van hen zelven, gelijk Lode- 

 wijk van Crécy, die in 13^7 den sciiepenen van Ondenaarde 

 't voorrecht verleende « kennis » le nemen van al de overtre- 

 dingen, welke hunne poorters jegens elkander buiten de stad 

 zouden bcgaan, lioewel de seliepenen van Geeraardsbergen voor- 

 zien waren van een privilège, lietwclk daarmede in strijd vvas ^. 



Het waren, in den regel, de macbtigsle gemeenlen — dezulke, 

 van welke de vorst bet meeste voordeel mocht verbopen, die de 

 belangrijkstc voorrccbten verkregen, terwijl daar, waar de vorsten 

 hun gczag of de adel zijn privilège met kraelit hadden weten te 

 handhaven, den scbepenen ofwel een niinder Liitgestrekt gebied* 

 ofwel eene mindere bevoegdbeid gclalen was ^. 



Dit verscbil van recbtsvermogen en bevoegdbeid der gemeen- 

 telijke wetbouders zidlen wij opmcrken voor ailes, wat met het 

 beheer in bctrekking is; wij zullen zien dat niets daarin eenvor- 

 mig was, niets een karakter van algemeenbeid aanbood, maar de 

 gemeentelijke instellingen in een zelfde gewest, ja in eene zelfde 

 kastelnij somlijds zeer van elkander verschilden. 



* Ann. du Cercle archéologique de Namur, VIII, 575. X, 432, 462. 



' Ook in Frankrijk was dit op te merken. Het magislraat van Casu-es had 

 rechtsmacht over twaalf gemeenten, dat van Cordes over dertig enz. 



^ D'OUDEGHERST, II, 575. 



* Niet in ai de Nederlandsche gewesten werd het gerecht door de dorps- 

 schepenen geoefend. In Drenthe, onder andere, beslond er geene bestendige 

 vierschaar. Heerlijke gerechtshoven waren in Gdderen en Overijsel, zelfs nog 

 in onze eeuw, veelvuldig. 



5 PouLLET, Essai sur Vhisloire du droit criminel dans l'ancienne princi- 

 pauté de Liège (Mém. de l'Académie, t, XXXVIII, in-4o). 



