( '5 ) 



reeds in de XIIP ecuw den officiaal des bisdoms optrcdcn als de 

 vertegenwoordiger des prinsen, voor ailes wal de handliaving des 

 traditioneelen redits in het vorstendom betrof. De synodale slatu- 

 len van 1288 (xvni* tilel, n" 9) gaven hem 't recht om tcgen de 

 schepenen te handelen, die deze statuten zouden overtreden ; 

 anderzijds, wanneer eene partij zich door een vonnis, tegen de 

 costumen iiitgesproken, gekrenkt gevoelde, mocht zij hij den 

 ofïiciaal in beroep gaan K Overigens de vorstelijke officier, bij elke 

 schepenenbank aangesleld, was tocgerust met de behoorlijke 

 macht om het recht der regeering en hare belangen in ailes voor 

 te staan. 



Het volk was ook gcwaarborgd tegen rechtsweigering van den 

 kant der sehepenen, gelijk wij verder zien zullen waar wij spre- 

 ken van de slraffen voor nalatige of schuldige wethouders. Maar 

 ook het rechtsvveigcren van den vorstelijken officier was voorzien, 

 wat evenzeer noodig was, aangezien zonder diens maning het 

 geding geene plaats kon hebben. Vergat een officier zijnen plicht 

 tôt zoo verre dat hij ontrouw werd aan den eed, dien hij gezworen 

 had om de keiire te ecrbiedigen en iedereen recht te vcrschafîen, 

 in zulk geval raochlen de schepenen ook hem recht weigeren en 

 hunne zittingen opschorsen lotdat de ontzeide maning gedaan 

 was. Dit lag (zegt Kempeneers) in den aard der zake : immers naar 

 de Duitsche herkomste waren de plichten van overheid en van 

 volk wederkeerig ^. Duidelijk staat dit recht der schepenen uitge- 

 drnkt in verschillige keuren der XIIl^ eeuw, bepaaldelijk in die 

 van Eekloo, Kaprijk, de Vier Ambachten, 't Land van Waas, Slei- 

 dinge en Desleldonk, in welke laatste men leest : « Bailliu es scul- 

 B dich niemant te ceisserne voor wien dat hijt scependom ont- 

 » seichl, toter wilen dat hijt doe beteren ^. » Dit beginsel komt 

 wel niet voor in al de keuren der groote Vlaamsche gemeenten, 

 maar hoogst waarschijnlijk was dit toen in Vlaanderen en Bra- 

 bant het algemeenc recht; immers de sententie der schepenen 



* Warnkœnîg, Documents inédits relatifs à Vhistoire des XXXIX. 

 ' Kempeneers, De oude Vrijheid Moiitenaken, II, 75. 



* De Potter en Broeckaert, Geschiedenis van Deste'donk. 



