( 7S ) 



gekend aan den proost en 't kapitle) *. Briigge liad verscliilligc 

 heerlijkljeden met afzonderlijke scliepenenbanken, zooals die van 

 St.-Donaaskerk enz. In Leuven trefîen wij eene bevoorrechte 

 klnssc van ingezetenen aan, de St.-Pielers- oï Petermantien, aie 

 ook luinne eigene vierschaar liadden ^, terwiji in Brussel eene 

 gansche wijk (het klooster van Jéricho mel zijne afliankclijk- 

 heden) ook eigene rcchters bezat. De stad Gent had verschillige 

 heerlijkheden met bijzondere schcpcnenbanken, vvaaronder die 

 van St.-Pieters- en St.-Baafsabdij de voornaamste waren. In 

 Doornik vond men tvvee onderscheidene schepenenbanken : die 

 van St.-Brixius en van den Broel (Bruille). Drie gehuchten van 

 de stad Lier, den « bijvang » geheeten, stonden mede, voor zekere 

 gevallcn, niet onder 'l rechtsgezag der stadsschepenen. — « Voor 

 zekere gevailen, » zeggen wij, en inderdaad, de meeste kleine 

 heerlijkheden, in de steden geënclaveerd, hadden maar grond- 

 recht en vermogen tôt het uitspreken van geringe boeten. 



Fets bijzondcrs vinden wij te Luik, Hier had in H07 keizer 

 Hendrik IV niet alleen de leden des kapittels, maar ook hunne 

 olïicicren, benefice-genieters en dienstlieden, benevens de ofTicie- 

 ren zijner heerlijkheden, aan het rechtsgedrag der gemeentelijke 

 vierschaar ontlrokken, waaruit nu en dan groote moeilijkheden 

 tnsschen de beide machten plaats hadden. Dit was, overigens, het 

 geval in aile plaalsen, waar verschillige schepenencollcges recht 

 oefenden; immers gelijk de vorsten en landheeren, streefden de 

 wetlioiiders van gemeenten en heerlijkjieden er gediirig naar om 

 hun gebied en macht iiit te breiden, en begingen hunne oiïicie- 

 ren misbruiken van gezag, waartegen de benadeeligde parlij tel- 

 kcns protest aanteekende en eene hoogere vierschaar over de 

 « nieuwichede in rcchte » lict uitspraak doen. Hoe lichlelijk er 

 geschilpunten konden ontslaan zal blijken uit ëen voorbeeld. De 

 abten der St.-Pieters- en St.-Baafsabdij le Gent bezaten drie gra- 



* Warnkoenig en Ghfldolf, Histoire de la ville d'Ypres, 80. 



2 Deze bevoorrechle rechtbank hestond sederl de XV^ eeuw. Zij zelelde 

 schier bestendigen was samengesleld uit magislraten, die geen bedrijf uiloe- 

 fendenof gedaan hadden. Al de St.-Pietersmaunen , van welken stand ook en 

 beticht van misdaad, konden zich door die n chters lalen oordcelen mils 

 daarloe bij den aanvang des gedings de vraiig le doen. 



