( 80 ) 



van de abdij geheeten Vrouwcnpnrk, van de kerk enz. — Te 

 Lembeek (Brabant) bestonden, builen de dorpsbeerlijkbeid, de 

 beerlijkbeden van ter Meren, Hondzocht, Pergat, Malheide of 

 Montignie, Waaienberg, de Burcht, Rauwe- of Oiiderniolen en van 

 der Aa. — Dit zulke voorbeelden leidt men gemakkebjk af dal, 

 waar er sprake is van een scbependom, men niet altijd en voor 

 aile zaken te denken heef^ aan eene « gemeente; » maar ook, dat 

 ieder lid der gemeente stellig onder eenig scbependom behoort. 



De scbepenen vervolgden niet; de zorg daarover kwam toe aan 

 den vorstelijken officier; zij waren enkel rechters en hadden als 

 zoodanig eene bloot lijdelijke roi. Zij boorden in stilte de partijcn, 

 onderzocbten de eiscben, ontvingen verslag der experten, boor- 

 den 't advies van den officier (drossaard, baijuw, scbout, meier of 

 ambtman ^), als openbaar ministerie, op de toepasbaarbeid der wet 

 in bet voorbandige geval, en spraken ten laatste het vonnis uit. 



De leiding der debatten beboorde derbalve tôt de bevocgd- 

 beid van den vorstelijken ambtenaar, die vooreerst de gebruike- 

 lijke formiiul der maning uitsprak, de getuigen ondervroeg, bet 

 >voord gaf aan de partijen en bunnen « taalman » (verdediger), 

 de uitspraak van bet vonnis eiscbte en dit uitvoerde wanncer bet 

 geding tôt de crimineele zaken beboorde ^. In burgerlijke qnaes- 



* De raam diens amblenaars verschlide volgens plaats en aard der juris- 

 diclie. Hij verving bij de schepenen de missi dominici. In Brabant vond men 

 drossaards, schouten en baljuws, in Vlaanderen en in verscheidene plaatsen 

 van 't prins-bisdom van Luik waren 't meest baljuws, ter uitzondering van 

 het Brugsche en 'l Veurnsche, waar men eenen krikhouder aantrof. De vors- 

 telijke officier van Francliimont heetfe gouverneur ; die van Herstâl hooge 

 drossaard; te Luiii en Maastricht grootmeier, te Revogne proost. De stede- 

 houders dier ambtenaren droegen dezes titel, met het voorvoegsel : luitenant, 

 dus luitenant-baljuiv, luiienant-schout enz. 



^ Om deze reden schreef de prins-bisschop van Luik in de wet, geheeten 

 Lettre aux articles (15 November io61) : 



« Item comme à nos dis esquevins de Liège apartengne soilement à dire 

 loy, quant sommons et requis en sont par noire mayeur, ou en recargement 

 de cheaux qui vienent prendre chief à cauz et se conseilhe, et le exécution 

 et command apartengne à notre mayeur et nient auz dis esquevins... » 



