( 93 ) 



In lict vorig hoofdstuk hebben wij gezicn dat in HoUand, bij de 

 instellingder scbepenbankcn, de omstanders het recbl behielden 

 van inee te spreken. Was dit aanvankeb'jk goeden noodig geweest, 

 in de XVI* eeuw vond nien daar groote zwarigheden bij en acbtte 

 men 't noodig het gelai rechters te beperken. Wilh. IIeda (a een 

 nauwkeurig en geloofwaardig scbrijver, » zegtKLUii, en daarbij 

 getuige van hetgeen hij aanvoertjdoet de pogingen kennen welke 

 de Utrechtsche bisschop David van Burgondië aanwendde om 

 de rechtspieging in het sticht op eeneii mcer geregelden voet le 

 brengen. Deze kerkvoogd (zegt Heda) « schafte af de abuizen 

 » en barbaarsche coslumen, die in de stad en in zijn gebied, 

 » deels door stcdekeuren, deels door de rechlers (pares) met 

 » groote driflen waren ingevoerd. Want het vvoeste en onteni- 

 « barevolk, gewoon aan de Friesche wetten, verweldigdeop eene 

 » snoode wijze de rechtsoefening; in twislzaken lokte het de ge- 

 » tiiigen aan door gaven en giflcn ; over nieineed was geringe 

 » of geene strafvordering. De evenknicn scholden en dreigden 

 » elkander; rechter en partij wcrd bciden het voordragen en 

 » opstellen der vonnisscn bezwaard gemaakl; afgebedelde stem- 

 » mingcn kvvamen bij hoopen van zulken, die nooit bij eenig 

 » pleilgeding of rechtsdaging tegenwoordig waren. Iliertoe wer- 

 » den zij verz(jcht van de twislende partijen, welke, hoe meer 

 » peisonen zij op het uur van 't vonnissen met wagens en schepen 

 » 1er rolle konden aanvoeren, hieidoor hunne zaak of beter of 

 » rechtveerdiger maakten. Zij schreeiiwden luidop, dat zij het 

 » hielden met hem, wien zij bcgunsligden, zonder te lellen opde 

 y) verdiensten van 't rechlerlijk onderzoek. En hij, die 't grootste 

 » gelai had, werd gerekend zijne zaak le winnen.... » 



Zulke ergerlijke misbriiiken, begrijplmcn, konden niet blijven 

 duren en moeslen le meer de bezorgdheid des wetgevers gaande 

 raaken, daar er gcdurig nieuwe bijkwamen, zooals het zilten met 

 twa.'ilf, derlien of meer rechlers, vvaardoor niel alleen de kosten 

 merkelijk aangroeiden, maar zelfs de wet-vervaischt werd, door- 

 dien soms ailerleiiieden zonder rechl alsoordeelvinders optraden. 

 In iiet land van Putlen moct het vrij erg geweest zijn, vermits 

 keizer Karel V in eene charter van 4 Febriiari loi 7 (o. s.) het 



