( ili ) 



bestiircn zoiuîcn dâar de personen iiccii, die van liiin verslaiid 

 waren boroofd *. 



Van nog mcci'der gcwicht voor deseliepenen was de iniichting 

 van licl \olksonderwijs. Het is van hcden of gister niel, dat ver- 

 schillige invloeden clkander bel domcin des verstands beiwisten : 

 de faniiiie, vciMcgenwoordigd door degcmeentc; de Kerk, die bel 

 kindycbristen hceft gemaakt en 't als zoodanig zoekt le bcbouden; 

 de Slaat, die bet vaderlandscb gevocl van den burger wil ontwikke- 

 len, zijn drie wellige invloeden Avelke in eene goedgeordende niaat- 

 schappij, eîk in zijne eigene sfeer, in de scbuts van wijze welten, 

 vrijelijk liunne werking doen. — Jn eenige onzer slcden beboorde 

 Jiet reebt om den schoolmcester aan te slellen aan den vorsl, zoo- 

 als le Brussel en leNanien; in aiidere,bij voorbeeld te Antwerpen 

 en te IJper, gescliiedde de benocming door bet kapillel, lerwijl 

 weer eldeis de drie niaelilen : kapillel, scliependom en stbolasîer 

 (eco/df?T^geeslelijke scboolopziener) lot de benoeming overgingen. 



Op b*et seboolgebied begon al vrocg een slrijd. Reeds in 'l 

 midden der XIV' eeuw vinden wij eeiie klaclit der St.-Pielcrs- 

 beeren van Cent aan den paus Alexander III, onidat buo recbl 

 van scboolbouden in bunnc heerlijkbeid door zekcre wereldlijken 

 niet in acbt genomen werd. De H. Vader gelaslteden prelaal van 

 St.-Berlijn om de abdij in baar recbt le lierstellen -. Nauwelijks 

 zcstien jaren laler wcigerden de Gentscbe scbepenen bet privilège 

 le erkcnnen, waaibij sedcrt onbeuglijken tijd de gravcn van 

 Vlaanderen aan de kanunniken van S''"-Pbaraïldekapitle! bel 

 uilsluitelijk reclit van scbolen le bouden badden afgestaan. De 

 aartsbissebop van Reims, geroepen om het gescbil le verefïencn, 

 dreigde destad nieldenkerkelijken ban,niaarde scbepeneri bleven 

 bijbunnen ciseb en stelden na 1 overlijden van graaf Pbilip van 



* Uit Assenede \varcn te Geel, in 't niidilen der vorige eeuw, Pieiernoll:) 

 Hulpiau en Maria-Jacoba Gyselman; uit Zelzale Calharina Slevene, en mecr 

 anderen. 



- Zie het arllKel van J. de Saint-Genois in den Messager des sciences his- 

 toriques, 1842,187. 



