( dd5 ) 



deii Elzas ecn règlement op, dat zij dcn nieuwen graaf deden 

 bekraclitigen en waarin bepaald was, dat eeiiicdcr, die er de 

 bekwaamlieid en middelen toe bezat, te Cent moclit onderwijs 

 geven *. Edoch de strijd legen de geesteb'jkbeid was niet vol te 

 houden en de gravin Joanna deed in 1255 bel bevvuste privilège 

 te niet, voorscbrijvende dat het kapittel ieder jaar iemand mocbt 

 aanstellen om scbool te bouden, maar dat de benocniing voor 

 Paschen gedaan moest zijn ; was dit niet, dan mocbt de vorst zelf 

 voor dat jaar den leeraar aanstellen. Dit règlement, door den bis- 

 scbop van Doornik bekracbtigd, werd op ganscb bet Doornikscbe 

 toegepast. 



Te Brussel kwam bet volk in verzet tegen bet kapittel en den 

 scboolopziener, omdat bet getal onderw^ijsgesticbtcn er le gering 

 was en men ergeene nicuwe wilde opencn. ïlet volk zelf sticbtte 

 scbolen, waar bet priesters zijner kcuze als Iceraars aanstelde, 

 maar cen règlement van berlog Jan III. gcdagteekend 28 October 

 1320, erkent bet recbt van onderwijs te geven uitsluitelijk aan de 

 gcestelijkbeid, tenzij de scbolaster eenen leekbad oorlof gegevcn 

 om scbool le bouden. Andere bctwistingen en gescbilîen rezen op 

 over hetgewicbtig vraagstuk te Kortrijk, te ]J])er (1253 en 1289), 

 le Valensijn, te St.-Omaars en elders. Van dcn ccnvji kant zi(;n 

 wij de gcestelijkbeid met klcm en kracbt oplrcden om bet 

 beginsel, dat Kerk en scbool niet mogcn gcscbcidcn zijn, te îiaad- 

 bavcn; van den andcrcn kant tracbten vclc stcdcn zicb aan bet 

 oppcrloczicbt dcr gccslelijkbcid te onttrekkcn , ccnsdccls voor 

 rcdcnen van louter stoffelijken aard (als, bij voorbceld , een te 

 groote afstand dcr eenige scbool, van zckcrc wijkcn.of de slccble 

 toesland dcr wcgen), anderdeels om aan de voogdij der Kerk te 

 ontsnappcn. Niet zeldcn w'as de cxcommunicatic bet gevolg van 

 de rcclitsmiskenning, gelijk te IJper omirent bet middcn der 

 XllI*' eemv; en dat tôt zclfs in pei'inge plaalsen, zooals Viîvoordc, 

 dat rccbt der Kerk tegen de scliepenen wcrd gcîiandliaafd, blijkt 

 uii de verklaring in 1578 door zekercn Wiijem de Walscbe afge- 



* MiR.iius, Opéra dipL, II, 974. — Diericx, Méni. sur les lois des Gan- 

 tois, l, 1 1 o. 



