( 504 ) 



niet zondcr belang zijn te weten wie de vrienden van Iiet volk, 

 wie zijrie tegenstanders zijn geweest, en wij achlen ons gelukkig 

 nu en dan, tôt spiegel en voorbeeld van anderen, eene hulde van 

 erkentenis le mogen bewijzen aan degenen, die het vaderland met 

 moed, trouw en belangloosheid hebben gediend. 



Ook de vorsten gaven dcn schepenen, bij elke gepaste gelegen- 

 heid, bewijzen van eerbied, zelfs van ontzag. Zij hadden eenc 

 formuul voor de brieven, welke zij naar de gemeentebesluurders 

 zonden en die wel hunne gevoelens jegens ben vertolkt. Zij noera- 

 den ze ; « nos biens amez, chiers et bietis amez, » « lieve ende ghe- 

 minde vrienden ». Aan dezen titel hielden zij slerk, en eene ver- 

 getelheid in 't sehrijvcn, ora 't even van wien, werd door hen als 

 eene beleediging bescbouwd, gejijk zij niet duldden dat anderen 

 hen op zulke manier toespraken. De gouverneur van Rijsel zond 

 in 1688 aan de wethouders dier stad eenen brief, vocrende lot 

 opschrift : « à mes chers et bien aimés », maar de Rijselsche sche- 

 penen zonden 't opschrift ongeopend lerug, verklarende eene 

 zoodanige benaming van hem niet te willen ontvangen. Zij zelven 

 schreven toi den bisschop : « A Monsieur rÉvêquej>, en ondcr- 

 teekenden : t vos dévoués amis » ; edoch zij vorderden dat het 

 antwoord des prelaats tôt opschrift droege : « A MesseigneurSj 

 Messeigneurs du Magistral » *. 



Men had te Rijsel nog een ander middel om de volkssouvereine- 

 teit te doen erkenncn : telkens dat het magislraat in korps uit- 

 ging, luidde men in de kerk van St.-Steven de kiok Emmanuel, de 

 zwaarste en plechtigst kh'nkende, wal ook gedaan werd bij de 

 geboorte van een schepenenkind. 



In de meeste plaatsen onzes lands droegen de gemeentelijke 

 wethouders den titel van « hecr », aïs te Antwerpcn, volgens het 

 Clementynboek{h\. 56v°en iOCV); te Doornik heefle men hen op 

 het einde der XIP eeuw Messeigneurs, en defierheid der Heeren 

 van Gent is spreekwoordelijk geworden. Ook dacht Philip de 

 Goede in het vonnis tegen de oproei'ige gemeente niet te mogen 

 vergeten, dat het haren welhouderen voortaan zou verboden zijn 



» V. DE Rode, HisLde Lille, II, 433. 



