( 19 ) 



S authoriteijt en raacht ora als souvcrein en ovcrhoofd te gebie- 

 » dcn en le verbieden ailes wat tôt conservalie en bescherminge 

 » der landen dienlijck en ondienlijck sal mogen zijn *. » Dea 

 20 Juli van het jaar 0. H. 1575, legde de prins van Oranje den 

 eersten steen van zijn vorstelijk huis, aan wiens grondvesten hij 

 rceds jaren werkte. 



Om het bewijs te leveren dat hij niets anders dan eigen voor- 

 deel beoogde, en zich weinig met de welvaart des vaderlands 

 bekreunde, voor zooveel hem zulks niet in de hand werkte, 

 zullen wij terloops aanhalen, hoe hij en zijne aanhangers de vrij- 

 heid van geweten verstonden, waarmede zij zoo zeer schermden. 

 Den Hervormden godsdienst werd wettelijke bescherming toege- 

 kend, terwiji « d'exercitie van de Roomsche religie » verboden 

 werd 2. De snoodste euveldaden werden door de Sonoy en de 

 zijnen op weerlooze Katliolieken gepleegd. Elke rechtzinnige pen, 

 gescherpt tôt verdediging van welke denkwijze ook, weigert die 

 walgelijkheden te verhalen. Zulke feiten heeft men nooit den 

 hertog van Alva kunnen ten laste leggen; waren zijne vonnissen 

 streng en onverbiddelijk, toch werden zij geveld door rechters 

 met eene wettelijke macht beklecd ^. 



Weer stond de oorlog, met zijne reeks van rampcn en ellenden, 

 op het voorplan, hij het afbreken der Bredasche onderhandelin- 

 gen. De landvoogd herbegon de vijandelijklieden met nieuwen 

 moed, en niet zonder goed gevolg; Buren, in 't Geldersche, vero- 

 verd; Oudewater, bewesten Utrccht, stormenderhand ingenomen 

 den 7 Aiigustiis (1 575); Schoonhove, in dezelfde buurt, den 12 be- 

 legerd, ging den 24 derzclfder maand hij verdrag over. 



De Staatschen of prinsgezinden waren, naarmate zij op bel 

 vasteland neerlaag op neerlaag ondergingen, naar de Zeeuwsche 

 eilanden gevveken, waar zij bêler tegen de gevaren waren beschut. 



^ Resolutie van Holland, 20 Juli loTo. 



^ « Surcheren ende ophouden d'exercitie van de Roomsche Religie. » Eeso- 

 lulie van Holland, 18 Mei 1375, hl. 297; Groen van Priksterer, V, bl. 272. 



2 « De onmenschelijke wreedheden » schrijfl de Protestaot VVagenaar, VII, 

 bl, 61 « pepleegd in 't straffen van luiden in welken men geene scimld altoos 

 » gevonden badt, is met geene redenen van Siaat te verschoonen. » 



