( 47 ) 



Zoolang de rust in de Nederlanden niet hersleid was, kon er 

 niet aan gedachl worden. Men paaide don Juan met het vooruit- 

 ziclit, dat men, cens den yrede in de Nederlanden verzekerd, een 

 léger zou bijeenbrengeii, waarover hij het bevel zou hehben, om 

 dit ondervverp uit te \oeren. Mocht hij er in geliikken den Iroon 

 der dochler van Hendrik VIII omverre te werpen, dan trouwde 

 hij met Maria Stuart en werd koning van Engeland '. Dat vooruit- 

 zicht slreelde den hoogmoed van don Juan, die naar de Neder- 

 landen kwam met de hoop van weldra aan zijne persoonlijke 

 zaken te kunnen werken. 



Opnieuw den oorlog beginnen, al de burgers zonder onder- 

 scheid, ja zeîfs die het goed meenden met het katholiek geloof en 

 den koning, in het harnas jagen, ware eene vermetcle zaak! 



Philips 11 had dit zelf door eene droeve ondervinding gelecrd, 

 en raadde hem aan de uiterste welwillendheid aan den dag te 

 leggen. Was de koning ooit reehtzinnig, met vredelievende en 

 toegevende gevoelens bezield, dan was het stellig op dit oogenblik, 

 dat hij bemerkte en overtuigd was, hoe één enkelen onbehendigen 

 maatregel voldoende was, om voor altijd de Nederlanden te ver- 

 liezen. Wij vinden er een stellig bewijs van in de brieven van 

 Philips II aan don Juan. Den 2C November io76 herinnert hij 

 zijnen natuurlijken broeder, dat het uur was geslagen om met 

 zaehllieid, vergiffenis en toegevendheid de harten der Nederlan- 

 ders te winnen '^. Deze brief is ook nog te meer de bevestiging 

 der voorschriften op 5 November gegeven s. 



Wij denken het hoogst noodig hier den toestand te doen ken- 

 nen,waarin ons Vaderland zich bevond. « Wij behouden,» schrijft 

 de Roda aan don Juan, den dag na het afkondigen der Paeificalie 

 van Gent ^ : « de steden Maastricht, Lier en Antwerpen; in Vlaan- 

 » deren een fort tegen over Antwerpen; de Duitschers bezetten 

 » 's-Hertogenbosch, Breda, Bergen-op-Zoom, Dendermonde en 



' Gachap.d, Corresp. de Philippe II, t. V, p. xv. 



' Gâcha RD, IbicL, t. V, p. 63. 



' Gachard, Ibid., t. V, p. 0. 



« Gachard, Ibid., t. Y, p. 20. 



