( 94 ) 



die, ten einde Willem den Zwijger geen vrij spel te lalen, den 

 aartshertog Mathias verzocht naar de Nederlanden te komen, om 

 den godsdienst te vrijwaren en de Nederlanden aan hunnen wet- 

 tigen vorst te behouden. Enkelen waren er in die partij, a doch 

 » niet talrijk, die, » zoo als M. Nuyens * zegt, « er niet voor terug- 

 » deinsden om het gezag des konings te miskennen, mits slechls 

 » de Spanjaards verjaagd werden, 's lands vrijheden en wettcn 

 » ongedeerd bleven, en den Katholieken godsdienst gehandhaafd 

 » bleef. » Die onderverdeeling der nationale partij wendde later 

 het oog naar Frankrijk, op den hertog van Anjou, toen zij zag dat 

 de aartshertog Mathias een gedwee werktuig was in handen van 

 Willem van Oranje. Het was Philips van Lalaing, stadhouder van 

 Henegouw, die van deze fractie de aanleider was. Zijne macht 

 vond hij in de Waalsche provinciën. Later, wanneer hij bemerkte 

 dat Willem de Zwijger met den hertog van Anjou handelde zooals 

 met Mathias van Oostenrijk, keerde hij de wapens tegen hem dien 

 hij geroepen had. 



Eindelijk vinden wij den prins van Oranje aan het hoofd eener 

 parlij, over vêle punten onderling vcrdeeld, die den Katholieken 

 Godsdienst evenzeer als de Spanjaards haatte; zij miskende de 

 overheid van den koning Phihps, om het Protestantisme alhier te 

 do en zegepralen : zij was in minderheid bij de Staten, maar bc- 

 staande iiit doorslepen en aanmatigende personen, die voor geene 

 moeilijkheid achleruit gingen, of geene enkele vrijheid eerbie- 

 digden, welke hare werking belemmerde, dwong zij meer dan 

 cens de wetgevende vergadering tôt het nemen van beskiilen, 

 waardoor reclit en rede gekrenkt werden. 



Alzoo was de toestand in bel begin van 't jaar 1578. Engeland 

 en Frankrijk, die loerden op de Nederlanden als katten op hare 

 prooi, wcndden beide pogingen aan, om troepen naar de Neder- 

 landen te mogcn zenden. Die het dichtst bij het vuur zit, zegt een 

 oud Vlaamsch spreekwoord, warmt zich het best ! 



De Algcmeene Staten van Nederland hadden reeds meermalen 

 hunne toevlueht genomen tôt de koningin van Engeland. In het 



* Nuyens, Geschù dénis der Nederlandsche beroerten, t. III, bl. 164. 



