( 139 ) 



van Oranje, die eerst katholiek, dan Lutheraan en eindelijk Cal- 

 vinist vverd, doch volstrekt noch het een noch het ander was, liet 

 zich oni godsdienstzaken niet nieer gelegen dan voor zoovcel hij ze 

 kon aanwendcn tôt het doordrijven zijner geheime bcdoclingen. 



In eene synode van Calvinisten, den 22 Juni te Dordrecht ge- 

 houden, besprak men voor het eerst het ontwerp van eenen reli- 

 gievrede. Aanstonds hierop ging het spel aan irang. De Calvinisten 

 stonden overal op om hem te vragen. De Algemeene Staten, die 

 aile dagen hierover verzoekschriften ontvingen, dachten zich 

 verplicht cenige concessiën aan de Hervormden te moeten doen, 

 om aizoo den Roomschen godsdienst van mecr onheilen te bewa- 

 ren; volgens hun inzien was het goed een klein kwaad te diilden 

 om een grooter te vcrmijden. 



De werking was in Vlaanderen begonnen. De Gentenaars zon- 

 denhet eerslevertoogschrift om eencn religievrede. De Algemeene 

 Staten sliiurden dan Willem van Oranje naar de vergadering der 

 Staten van Vlaanderen, welke den 15 Juli 1378 te Dcndcrmonde 

 gehouden werd, om te hooren wat men eigenlijk hierdoor ver- 

 langde. Weinige dagen nadien, den 22 Juli, leekende de aartshcrtog 

 Mathias den religievrede, die nochtans niet vcrplichtend was, daar 

 elk gevvest en zelf elke slad vrij bleef hem aan te nemen of te 

 verwerpen. 



In de plaatsen waar hij afgekondigd werd, ging het gemecnte- 

 bestuur de verbindtenis aan, dat men er stipt de punten zou 

 naleven, welke in dit voor de geschiedenis der Malkontenten 

 hoogst belangrijk stuk voorkomen. Het luidt als voigt : 



I. Aile de misdaden ende injurien geschiet siehtent de voorsz. Paci- 

 ficatie van Ghent ter causen der Religie, sullen vergeven endc vergeten 

 zijn als niet geschiet, so dat ter oorsake van dien niemant toesprekelick 

 noch vervolgelijck wort te wetle noch anders; ende en sal daeraf geen 

 verhael noch ondersoeck gedaen worden, op pêne van hij de transgres- 

 seurs ghecorrigeert te zijne als pays-brekers ende perturbateurs van de 

 ghemeene ruste. 



II. Ende opdat dien volghende ten opsicne vande diversiteyt der Reli- 

 gien, die met gewelt ende wapenen niet en mogen onderhouden, inge- 



