( 146 ) 



geweld er hel Calvinism invoeren. De soldaten, die hij in dienst 

 had, vvaren ineestal Duitschers en volgelingen van de nieuwe 

 leer. Zij hadden Hcrvormde predikanten, die serinoenen hieldcn 

 voor het krijgsvolk, welke éditer door de Hervormingsgezinde 

 burgers mochten bijgewoond worden. 



Het iand, door inwendige troebelen geschokt en met onrust 

 bezaaid, leed eenen nieuwen beeldstorm. De kerken van Wachten- 

 donk en Venloo werden ingenomen. Overal gescbiedde veel moed- 

 wil. De kanselier en de raden van 't hof, dat le Arnhem zetelde, 

 werden afgesleld. De gemachligden der ridderschap en eenige 

 steden van Gelderland en van 't graafschap Ziilfen stuurden 

 daarop naar de Algemeene Staten een klaagsclirift, waarin zij den 

 toestand en de houding van den stadhouder Jan van Nassau 

 afscbilderden; zij sparen bemgeeneverwijlingen: sedertzijneaan- 

 slelling heeft bij « versebeidene exorbitante nieuwicbbcyden inge- 

 » voerd, die so lanx zo grooter zijn gewassen <;n van dage lot dage 

 » met vermeerderingbe worden gecontinueert, lot veracbtingbe 

 » van de voorsz. pacificatie, unie en resolutien daeropgevolgt*. » 

 De stedebouder onlving dan vanwege de Algemeene Slaten last 

 de rust in zijn gewest le berstellen. Het gaal éditer niet gemak- 

 kebjk bet vuur le beperken, dal eens ontviamd is, Het scbrijven 

 bielp niet, want te Arnbem, Nijmegen en in meest al de plaalsen 

 van Gelderland werden de kerken onteerd en aan de Katbolieken 

 afgenomen. 



Na de Pacificatie van Gent waren eenige pjaatsen van Zeeiand 

 tôt Willem van Oranje overgegaan, onder dcze uitdrukkelijke 

 voorwaarde, dat er de vrije nitoefening van den Roomseben gods- 

 dienst zou gewaarborgd worden. De Hervorraden wilden in die 

 plaalsen den religievrede doen aannemen, om er alzoo eene vrij- 

 beid le genielen, welke zij bardnekkig in andere gewesten den 

 Katbolieken weigerden. Te Goes vroegen de Nieuwsgezinden, 

 den 28 September 1578, aan bet magistraat de toelaling om in 't 

 Zusterbuis le prediken; dit werd bun geweigerd, docb zij kregen 

 de gastbuiskerk in gebruik.Een predikant, die met viergewapendc 



» P. BoR, XII, bl. 58. 



