( ^i54 ) 



toestaan en eerbiedigcn , daar Iiet wettclijk bcslaan van tvvce of 

 rneer eerediensten regelrecht stootte tegen de voorvaderlijkc 

 zedcn, gewoonten, strijdig was met dcn geest der alsdan bestaande 

 wctgcving. 



Willem vnn Oranje zelf begreep dit ailes zecr wcl. Door zijn 

 toedoen was de Pacificalie van Gcnt ontstaan — bcvattende de 

 grootsle vrijheid welke de Katliolieken ooit konden toestaan — 

 om de zaken van beider godsdiensten te rcgelen. Voor liem was 

 zulks niets meer dan een voorloopig werk. Verder strekten zijne 

 inzichten. Wanneer hij liet oogenblik gunstig aclitte, begon hij 

 eene CaKinistische vereeniging te bewerken, waariiit de Unie 

 van Utrecbt gcboren werd, die dan de Pacificalie van Gent 

 omverstootte. Ev was geene spraak meer van gewetensvrijbeid, 

 maar hct Calvinisme zocht liet Katholicisme te versmachten. 

 lïierop volgde dan de teriigwcrking in de Waalsche provinciën, 

 die, om linn geloof te redden, zicb aan den koning van Spanje 

 ondcrwicrpcn. Willem van Oranje liad liet terrein bewerkt, maan- 

 dcn en jaren lang, en cindelijk moclu bij zijn doel bereiken, de 

 vrucbten pliikken van zijnen noeslen arbeid, van zijn onverpoosd 

 streven, van zijne dubbelzinnige handelingen. Ilet werktuig, dat 

 iiij biertoe bezigde, was de Hcrvormde leer. In de noorder- 

 provinciën had zij door bel Roomscb-kalholiek geloof le ver- 

 dringen, Willem van Oi'anje de gelegenbeid gegeven zicb in de 

 plaats te stellen van Pbilips II, zoodat bij de koninklijke lieer- 

 scbappij over die geweslen in zijne familie wist le vestigen. 



Wij zijn aan bel einde onzer laak. In de gescbriflen der 

 XVI^ eeuw wordt nog meermalen de naam der Malkontenlen, 

 lot zelfs in I58I, vermeld. Wij vermecnen éditer bier onze 

 gescbiedenis dezer partij te moelen sluiten, daar zij te niet ging 

 bij bare onderwerping aan den koning. Het Waalscb régiment van 

 de hecren van Montigny en van Hees, ingelijfd bij bet Spaanscli 

 léger, liet nog wel van tijd lot tijd van zicb hooren, docli de feiten, 

 die bet pleegde, bebooren niet meer toi de gescbiedenis der Mal- 

 kontenlen, maar lot die der regeering van Alexander Farneze. 



Waren de Malkontenlen verraders der nationale zaak, zooals 

 men bet algemecn gelooft ? Geenszins; wie zonder partijgeesl of 



