EN ZELDZAAME VOGELEN - zog 
Zyn, zou ik doch gelooven; dat 'er teer Noordwaards niet veel nieuwe Soorten te 
vermoeden zyn: want aan de Noordelyke Grenzen bevinden zig maar weinige Voge- 
len, en, hoe nader de Dieren in % algemeen , inzonderheid het Pluimgedierte, aan 
de Pool nadert, hoe meer dat ook de menigte der Soorten afneemt. 
De Kanadafche Ginzeng: Wortel Plant e 5 
_ De Wortel van eene in de Geneeskonft bekende Plant, Ginzerig genaamd; is by 
de Chineezen [en Japanners] in zeer groote achting. Derzelver voornaamfte Artfen 
hebben over de kragten en deugden van deezen Wortel veele Boeken gefchreeven. 
De meefte Chineefche Schryvers maaken gewag van de Ginzeng, doch deeze Wor- 
tel was zeer weinig bekend, voor dat Pater JaRTOUX, een Jefuiet en Zendeling in 
China, die op bevel des Keizers eene Kaart van Tartarie maaken zoude, de Plant 
in een Dorp, dat vier Mylen van ’ Koningryk Corea afgelegen was, zag groeijen, 
Deeze Pater bediende zig van die gelegenheid, om eene juifte Af beelding te maaken 
van dezelve, en vervaardigde eene naauwkeurige befchryving daarvan , welke in de 
Memoriën van de Koninglyke Akademie der Weetenfchappen van Parys is uitgege- 
ven, en zo veel Licht heeft aangebragt, dat men de gezegde Plant ook in Kanada 
en Penfylvanie ontdekt heeft. Uit hert laatftgemelde Land is zy den Heer COLLIN- 
SON toegezonden, en in de voorige twee of drie Jaaren; gelyk ook in dit tegenwoor- 
dige Jaar 1746 ({), heeft zy in deszelfs Konft-Tuin te Peckham gebloeid en Besfen 
gedragen, gelyk uit de hier bevindlyke Afbeelding blykbaar is. De overeenkomft 
is Zo groot met de befchryving der Chineefche Ginzeng van dien Pater, dat men in 
geenen deele kan twyfelen, of het is even de zelfde van hem befchreevene Soort. 
Maar, dewyl de befchryving van den Jefuiet te lang is, om hier plaats te vinden; 
zal ik alleen het merkwaardigfte daar uit bybrengen, en in myne Af beelding ook 
den Bloesfem voorftellen, welken de Pater, zo hy zelf zegt, niet hadt gezien. Zyn 
Berigt behelft het volgende. _ 
_s> De plaats, daar deeze Plant voorkomt, legt tuflchen de 39 en 46 Graaden 
‚> Breedte, in de fchuinte der Bergen, zo wel in digte Boflchen , als aan de Oevers 
s der Rivieren. Men heeft de Landftreek , waarin deeze koftbaare Wortel groeit, 
>> aan alle zyden met Palifladen omringd, daar onophoudelyk Wagten rond gaan, 
> om te verhinderen, dat iemand deezen Wortel opzoeke. Ondanks alle zorgvuldig= 
5» heid, echter, is by de Chineezen de Gewinzugt zo groot, dat zy zig in deeze 
> Wilderniffen menigmaal by twee-en drie duizenden verfteeken, offchoon zy dus 
>> gevaar loopen, van hunne Vryheid en al het voordeel hunner Onderneeming te 
» Verliezen, wanneer men ze in het weggaan, of by het aankomen in de Provincie; 
3 waar deeze Wortel groeit, komt te betrappen. fan 
s Dewyl de Keizer hebben wilde, dat den Tartaaren alle Winft, welke van dees 
… ze Plant te haalen was, by voorrang boven de Chineezen, ten deel zou worden; 
> gef hy, in ‘jaar 1709, aan tienduizend Tartaaren bevel , om alle de Ginzeng op 
…, te zoeken en te verzamelen, met beding, dat ieder hem twee Oncen daar van 
>» geeven moeft, en dat het overige, naar % Gewigt gerekend, hun met even zo 
» veel fyn Zilver betaald zou worden. Op deeze wyze moeft, volgens eene Op= 
‚> gemaakte Rekening, de Keizer in dat Jaar omtrent twintigduizend Chineefche Pon- 
„ den gewinnen, zonder dat hem zulks meer kwam te koften dan het vierde deel. 
‚‚ De Ginzeng, zegt Pater JARTOUX, komt, gelyk ik waargenomen heb, in de 
> meefte Artfenyên, welke de Chineefche Geneesmeefters aan Patienten van Aan- 
en baie 5» Zien 
(*) Aureliana Canadenfis. R. P. Larrrrau. Ginz. st. p. 1512. ee 
T. 1. Caress. Car. IIL FT. 16. Araliaftrum. Trew. (t) [Men kan hier uit zien , in welk Jaar de Heer 
Ebret. T.6.f, 1. Panax foliis ternis quinatis. Gron. Caresny dit befchreef.] 
Virg. 147. Panax quinquefolium. Linn. Sp, Plant, HI, 
WW. Dee, Be Dd 
